En'âm 79 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?
En'âm Sûresi'nin 79. ayeti, Fusûsu'l-Hikem'deki İsmail Fassı ile doğrudan bağlantılıdır. Bu bağlantı, ayetin içeriğindeki tevhid vurgusu, Rabb-ı hâs kavramı ve sâlikin Hak'a yönelişindeki teslimiyet ve rıza hâli üzerinden kurulur. İsmail Fassı, her kulun özel bir Rabbi olduğunu (Rabb-ı hâs) ve mârifet-i Rabbâniyye'ye ulaşmanın saîd olmanın sırrı olduğunu belirtirken (İsmail Fassı), En'âm 79'daki "İnnî veccehtu vechiye lilleżî fetara’s-semâvâti ve’l-arda hanîfen ve mâ ene mine’l-müşrikîn" (Ben yüzümü, hanîf olarak gökleri ve yeri yaratana çevirdim ve ben müşriklerden değilim) ifadesi, bu özel yönelişi ve tevhidin özünü yansıtır. Bu ayet, sâlikin tüm varlığıyla tek olan Allah'a yönelmesini ve O'na teslim olmasını ifade ederek İsmail Fassı'nın temel öğretileriyle örtüşür.
Detaylı cevap
En'âm Sûresi, Mekke döneminde inmiş olup, tevhid, adalet, peygamberlik ve ahiret gibi temel meseleleri konu edinir¹. Sûrenin 79. ayeti, Hz. İbrahim'in tevhid inancını ve Allah'a tam teslimiyetini dile getiren bir duâ niteliğindedir. Bu ayet, tasavvufta özellikle Fusûsu'l-Hikem'deki İsmail Fassı ile derin bir ilişki içindedir.
İsmail Fassı, "Hikmet-i Aliyye" başlığı altında, saîd olmanın sırrını, her kulun kendine mahsus bir Rabbi olduğunu (Rabb-ı hâs) ve mârifet-i Rabbâniyye'ye ulaşmanın önemini vurgular (İsmail Fassı). En'âm 79'daki "Ben yüzümü, hanîf olarak gökleri ve yeri yaratana çevirdim ve ben müşriklerden değilim" ifadesi, sâlikin tüm benliğiyle, şirkin her türlüsünden arınarak, yalnızca kendi Rabb-ı hâs'ına, yani tek olan Allah'a yönelmesini anlatır. Bu yöneliş, İsmail Fassı'nın bahsettiği teslimiyet ve rıza ekseninde bir mârifet hâlidir.
Ayetteki "hanîfen" kelimesi, doğru yola yönelen, bâtıldan uzaklaşan anlamını taşır ki bu, sâlikin tevhid inancında samimi ve kararlı oluşunu gösterir. İsmail Fassı'nda vurgulanan "mârifet-i Rabbâniyye", yani Allah'ı tanıma ve O'na yönelme, En'âm 79'daki bu yönelişle tam bir uyum içindedir. Sâlikin, kendi Rabb-ı hâs'ını idrâk ederek O'na teveccüh etmesi, İsmail Fassı'nın temel öğretilerinden biridir. Bu bağlamda, En'âm 79, İsmail Fassı'nın tevhid ve mârifet anlayışının Kur'ânî bir tezahürü olarak kabul edilebilir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.