İçeriğe atla

En'âm 79 ayetini İbrâhîmiyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Kavram-Fass Eşleşmesi0 görüntülenme12 kaynak
Kısa cevap

En'âm Sûresi'nin 79. ayeti olan "İnnî veccehtu vechiye lillezi fetare's-semâvâti ve'l-arda hanîfen ve mâ ene mine'l-müşrikîn" (Ben yüzümü, hanîf olarak, gökleri ve yeri halk edene çevirdim ve ben müşriklerden değilim) ifadesi, İbrâhîmiyye Fassı bağlamında tevhidin ve Hak'ka tam teslimiyetin zirvesini temsil eder. Bu ayet, Hz. İbrahim'in yıldızlara, aya ve güneşe bakarak Hakikat'i arayışını ve nihayetinde tüm halk edilmişlerden yüz çevirip yalnızca Hâlık'a yönelişini ifade eder. Tasavvufta bu, sâlikin Hakk'ın isim ve sıfatlarının tecellîlerini müşâhede ederek, kesretten vahdete, yani tek bir Hakikat'e ulaşma yolculuğunu simgeler. Hz. İbrahim'in bu yönelişi, "Kulillâhi sümme zerhüm" (Allah de, gerisini bırak) ilkesiyle örtüşen bir fenâfillah makamına işaret eder.

Detaylı cevap

İbrâhîmiyye Fassı, Hz. İbrahim'in tevhid mücadelesini ve Hak'ka olan tam teslimiyetini merkeze alır. En'âm 79. ayet, bu mücadelenin ve teslimiyetin özünü yansıtır. Hz. İbrahim, önce yıldızlara, aya ve güneşe bakarak bunların batıp gitmesiyle onların ilah olamayacağını idrak etmiş, nihayetinde tüm halk edilmişlerden yüz çevirip "gökleri ve yeri halk edene" yönelmiştir. Bu yöneliş, tasavvufta sâlikin esmâ-i ilâhiyyenin (Allah'ın güzel isimleri) tecellîlerini kâinatta ve kendi kalbinde müşâhede etmesiyle başlar. Sâlik, her ismin bir tecellî mertebesi olduğunu idrak ederken, bu tecellîlerin ardındaki tek bir Hakikat'e ulaşma gayretindedir. Hz. İbrahim'in "hanîfen" (dosdoğru, Hak'ka yönelmiş) ifadesi, bu arayışın samimiyetini ve Hak'tan başka hiçbir şeye iltifat etmeyişini vurgular. Bu durum, sâlikin fenâfillah makamına ulaşma çabasıyla paralellik gösterir; yani kendi varlığını Hakk'ın varlığında eritme, O'ndan gayrı her şeyi terk etme hâlidir. "Kulillâhi sümme zerhüm" (Allah de, gerisini bırak) ilkesi (Kulillâhi Sümme Zerhüm), bu teslimiyetin ve tevhidin özünü ifade eder. Hz. İbrahim'in bu ayetteki duruşu, aynı zamanda insanın emânet-i ilâhiyyeyi (Allah'ın isimlerinin taşıyıcılığı) yüklenmesinin bir tezahürüdür. İnsan, Hak'kın bütün isimlerini taşıyacak câmî bir mahal olarak, Hz. İbrahim gibi tüm halk edilmişlerden yüz çevirip yalnızca Hâlık'a yönelmekle bu emâneti hakkıyla yerine getirir. Bu, aynı zamanda Rabb-ı hâs (her kulun özel Rabbi) kavramıyla da ilişkilidir; zira her sâlik, kendi özel Rabbi aracılığıyla Hak'ka yönelir ve bu yöneliş, Hakikat'in idrakine kapı aralar (İsmail Fassı).

Kaynaklar

Bu cevap kütüphanedeki 7 eserden derlendi — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1471“(En'âm, 6/164) yâ'ni “Hiçbir günahkâr, başkasının günâhını yüklenmez” âyet-i kerîmesinin ma'nâ-yı münîfidir. &10024; 75. (En'âm, 6/164) yani “Hiçbir günahkâr, b”Oku
  2. 2Mü'minûn Sûresi · s.40“------------------- Bu âyet, zâhiren hayvânların ( en'âm ) insânlara sunduğu faydaları hatırlatır. Bâtınen bakıldığında; " Ve inne lekum fil en'âmi le ibreh " (”Oku
  3. 3Ra'd Sûresi · s.81“İrfanî açıdan bu ayet, kalbin uyanışı ve sezgiyle idrak bağlamında yorumlanabilir. Varlıkların birbirine bağımlılığı, döngüsel işleyişi ve düzenli akışı, yalnız”Oku
  4. 4Kelime-i Tevhîd · s.635“Kur'an-ı Kerim En'am suresi 6/102 ayetinde, "İşte Rabbiniz Allah odur." &10024; 15. Kur'an-ı Kerim En'am suresi 6/102 ayetinde, "İşte Rabbiniz Allah odur." "All”Oku
  5. 5Kelime-i Tevhîd · s.636“Kur’anı Keriym En’am suresi 6/102 ayetinde,        “zalikümullahü ”Oku
  6. 6En'âm Sûresi · s.3““Murat DERÛNİ EN-NÛR” ÜSKÜDAR/İSTANBUL 10-12-2024 أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ EUZÛ BİLLÂHİ MİNEŞ ŞEYTANİR RA”Oku
  7. 7Zümer Sûresi · s.165“İbnü'l Arabî Hazretleri Fusûsu'l-Hikem'de a'yân-ı sâbitelerin " mefâtîhu'l-gayb " ( gaybın anahtarları ) olduğunu beyân etmiştir (Ahmed Avni Konuk şerhi, Üzeyr ”Oku
  8. 8Ra'd Sûresi · s.316“İrfanî açıdan bu ayette, "نأتي" (geliriz) ve "ننقصها" (eksiltiriz) ifadeleri, tek bir isimle değil, birden çok ilahi isim ile birlikte yani Esma-i Hüsna’nın ter”Oku
  9. 9Ra'd Sûresi · s.59“Kur’ân-ı Kerîm’de “ruh” kelimesi çok özel bağlamlarda, genellikle tekil olarak kullanılır: “Kendi ruhumdan üfledim” (Sad 38/72) “Sana ruh hakkında soru sorarlar”Oku
  10. 10Kelime-i Mûseviyye · s.320“Bunların delili Yüce Allah'ın "O günde ki, Rabb’inin bazı ayetleri gelir, evvelden iman etmeyen veya imanında bir hayır kazanmayan nefse imanının faydası olmaz.”Oku
  11. 11Kelime-i Mûseviyye · s.306“"O günde ki, Rabb'inin bazı ayetleri gelir, evvelden iman etmeyen nefse imanının faydası olmaz." (En'âm, 6/158) ayet-i kerimesine uygun değildir. ... Nitekim Ce”Oku
  12. 12Kelime-i Mûseviyye · s.306“"O günde ki, Rabbinin bazı ayetleri gelir, evvelden iman etmeyen nefse imanının faydası olmaz." (En'âm, 6/158) ayet-i kerimesine uygun değildir. Nasıl ki Cenab-”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.