Esmâ'ül Hüsnâ kavramı hangi durumlarda bozulur veya gizlenir?
Esmâ'ül Hüsnâ kavramının bozulması veya gizlenmesi, tasavvufî bir hâlin bozulma ve gizlenme şartlarıyla benzerlik gösterir. Niyetin bozulması, şer'î edebin terk edilmesi ve gaflet hâli, esmâ ile kurulan ilişkinin hakikatini zedeler. Özellikle sâlikin esmânın sahibinden gâfil olup ismin kendisine âşık olması, esmânın tecellîsinin gizlenmesine yol açar. Bu durum, sâlikin esmâdan zâta urûc etme yolculuğunda bir engel teşkil eder ve esmânın sadece birer isim olarak kalmasına, tek Hak'ın çoklu vecheleri olarak idrâk edilememesine neden olur.
Detaylı cevap
Tasavvufta esmâ'ül hüsnâ, Hak'ın zâtının bilinme yolları ve sâlikin Hak'a teveccüh kapılarıdır. Ancak bu kapıların hakikatine vâsıl olabilmek için belirli şartlara riayet etmek gerekir. Esmâ'ül hüsnâ ile kurulan ilişkinin bozulması veya gizlenmesi, genel olarak tasavvufî bir kavramın veya hâlin bozulma ve gizlenme şartlarıyla açıklanır. Bu şartlar üç ana başlık altında toplanır:
Birincisi, niyet bozulmasıdır. Sâlikin esmâ ile olan amelinde riyâ, sum'a veya ucb gibi niyet âfetleri karışırsa, bu durum esmânın hakikatini bozar. Amellerin niyetlere göre olduğu hadîsi (Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1), esmâ zikri ve tefekküründe de geçerlidir. Niyetin Hak yerine halka yönelmesi, ibâdetin özünü zedeler ve esmânın tecellîsini perdelere.
İkincisi, şer'î edebin terk edilmesidir. Esmâ ile yapılan her türlü amel ve tefekkür, şer'î ölçülere uygun olmalıdır. Şer'î ölçüye muvâfık olmayan bir hâl, ne kadar yüksek görünse de istidrâc olarak kabul edilir. İbn Arabî'nin de belirttiği gibi, şer'a muvâfık olmayan keşif, hayâlden ibarettir. Esmâ'ül hüsnâ ile ilgili uygulamalarda sünnete muhâlif bir tatbîk, hâlin süratle istidrâca dönüşmesine yol açar.
Üçüncüsü ise gaflet ve ülfet hâlidir. Sâlikin esmânın sahibinden gâfil olup, esmânın kendisine âşık olması, hâlin gizlenmesine sebep olur. Bu durum, "Onlar Allâh'ı unuttular, Allâh da onları unutturdu" (Haşr 59/19) ayetinde ifade edilen hakikate benzer. Esmâ'nın tasavvuftaki dördüncü kademesi olan zâtî esmâ mertebesinde, sâlikin esmâdan zâta urûc etmesi beklenir. Eğer sâlik esmâya takılıp kalır ve her ismin sahibinin tek bir Hak olduğu idrâkine ulaşamazsa, esmâlar sadece isim olarak kalır ve Hak'ın çoklu vecheleri olarak müşâhede edilemez. Bu hâlin gizlenmesi (kabz), bazen lütuf olarak gelip sâliki temkîne hazırlasa da, esasen esmâ ile olan ilişkinin derinleşmesini engeller.
Kaynaklar
Bu cevap kütüphanedeki 10 eserden derlendi — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.59“Soru: A’yânı sâbite, sabit bir varlığım var, esmâ’ül Hüsnâ hamdedilmiş yüklenilmiş dünyaya geldik rabbime kavuştum onu aldım mi’raca çıktım bekâbillah oldum esm”Oku
- 2İnşikâk Sûresi · s.64“Sûre ve âyet sayısal değerinin toplamında (84+15= 99 ) Esmâ’ül Hüsnâ sayısal değeri göze çarpmaktadır. Cenâb-ı Hakk’ın İlâhi sayı sisteminin ne kadar muhteşem i”Oku
- 3Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.181“Aracı bırakıp, 13-99 Hazreti Muhammed ve Esmâ’ül Hüsnâ şifreli Ulu (Ulûhiyet-Allahlık) camiine yöneldim. İkindi namazı cemaati (Esmâ’ül Hüsnâ cem halinden çıkmı”Oku
- 4Bendeki Terzi Babam (Cilt 2) · s.112““Esmâ’ul Hûsna” (Allah’ın güzel isimleri) Dalga hareketi, “Esmâ’ül Hûsna” dan her bir zıt isim diğerinin zıddı ile artı bir (+1), eksi bir (-1) yani etgen ve ed”Oku
- 5Târık Sûresi · s.29““Esmâ’ul Hûsna” (Allah’ın güzel isimleri) Dalga hareketi, “Esmâ’ül Hûsna” dan her bir zıt isim diğerinin zıddı ile artı bir (+1), eksi bir (-1) yani etgen ve ed”Oku
- 6Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2) · s.44““Esma’ul Hûsna” (Allah’ın güzel isimleri) Dalga hareketi, “Esma’ül Hûsna” dan her bir zıt isim diğerinin zıddı ile artı bir (+1), eksi bir (-1) yani etgen ve ed”Oku
- 7Nûr Sûresi · s.102“Bu durumda bence, senin rabb-ı hasının belki "Bâtın" ismi veya o anlamda esmâ’ül hüsnadan diğer bir ismin olması daha uygun olacak gibi görünmektedir. Vakit bul”Oku
- 8Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba · s.222“Bu durumda bence, senin rabb-ı hasının belki "Bâtın" ismi veya o anlamda esmâ’ül hüsnadan diğer bir ismin olması daha uygun olacak gibi görünmektedir. Vakit bul”Oku
- 9Hucurât Sûresi · s.61“Bu durumda bence, senin rabb-ı hasının belki "Bâtın" ismi veya o anlamda esmâ’ül hüsnadan diğer bir ismin olması daha uygun olacak gibi görünmektedir. Vakit bul”Oku
- 10Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1) · s.3“Esmâ’ül Hüsna kitabı word dosyası üzerine aktarımı ve düzenlemesi konusu hakkında Efendi Babam ile istişareye geçmeden kendisinden gelen Esmâ-Mahla (Bâtini takm”Oku
- 11Hûd Sûresi · s.4“Ayette Hâkim ve Habir esma’ul Hüsna’sı verilmiş. Her iki esma’ul Hüsna bilgiyle ilgilidir.”Oku
- 12Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.105“Nusret Babam Rahmetullahi Aleyhin Esmâ'ül Hüsna kitabını düzenlemeye devam ediyorum... Bazı Esmâ-i ilâhiler yazılmamıştı... Efendi Babamın şiirlerini ilave etti”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.