Eyyûbiyet mertebesi ne anlama gelir?

Eyyûbiyet mertebesi, tasavvufî sülûkta Hz. Eyyûb'un (a.s.) mânevî hâlini örnek alan bir makamdır. Bu mertebenin temelinde, kulun başına gelen musibetler ve zararlar karşısında gösterdiği sabrın ve Allah'a olan tevekkülünün yüceliği yatar. Hz. Eyyûb'un (a.s.) Allah'a dua etmesi, onun sabrına halel getirmez; aksine bu durum Allah tarafından övülür¹. Bu, kulun Allah'a olan tam teslimiyetini ve O'ndan gelen her şeye rıza göstermesini ifade eder. Bu mertebede sâlik, yaşadığı hâllerin etkisiyle kendi bedensel varlığının ve ona ait hükümlerin, eserlerin ortadan kalktığı bir duruma gelir. Yani, "hâlin mağlûbu olan, yok gibi olur"². Bu durum, kulun fânî varlığının Hakk'ın tecellîleri karşısında erimesi, kendi benliğinden sıyrılarak tam bir yokluk hâline ulaşması anlamına gelir. Bu yokluk hâli, Hakk'ın varlığının daha belirgin bir şekilde tecellî etmesine imkân tanır. Eyyûbiyet mertebesi, sâlikin nefs mertebelerini aşarak ulaştığı yüksek bir mânevî seviyedir. Nefs-i Safiye gibi nefs mertebelerinin aşılmasından sonra girilen Hazarât-ı Hamse gibi ilâhî huzur katmanlarında³ bu tür makamlar zuhur edebilir. Bu mertebe, sâlikin Allah'a ve Resûlüne karşı gelmekten uzak durarak⁴ ulûhiyet ve risâlet mertebelerine tam bir teslimiyetle bağlandığı, kendi nefsinden mağfiret bulduğu ve hakikatini anladığı bir makamdır⁵. Bu, aynı zamanda sıddîkiyet ve fârûkiyet gibi diğer yüksek makamlarla da ilişkilidir⁶·⁵.