Fâtır 32 ayeti sâlik için ne anlama gelir?

Fâtır Sûresi'nin 32. âyeti, "Ondan sonra kullarımızdan seçtiğimiz kimselere Kur’ân’ı verdik ki, bunlardan bir kısmı nefsine zâlim olan taklîtçilerdir; ve bir kısmı da, iyilik ile kötülük arasında ortada olanlardır; ve bir kısmı da hayırlar ile ileriye giden vâsıl olmuş olanlardır" şeklinde ifade edilir³. Bu âyet, sâlikin tasavvufî yolculuğunda kendi konumunu belirlemesi ve ilerlemesi için bir mihenk taşıdır. İlk kategori olan "nefsine zâlim olanlar", henüz nefs-i emmâre veya nefs-i levvâme mertebelerinde bulunan, kendi benlik iddialarından kurtulamamış ve Hak'tan gelen âyetleri duymayan sâlikleri temsil eder⁴. Bu durum, sâlikin kendi nefsânî hazlarına karşı muhalefet etmesi ve riyâzât ile mücâhedeye girişmesi gerektiğini gösterir¹·². Mücâhede, sâlikin kendi nefsiyle yaptığı sürekli iç savaştır (Mücâhede). İkinci kategori, "iyilik ile kötülük arasında ortada olanlar", nefs-i mülhime mertebesine ulaşmış, ilham almaya başlamış ancak henüz tam bir istikrar kazanmamış sâlikleri ifade eder (Nefs-i Mülhime). Üçüncü kategori olan "hayırlar ile ileriye giden vâsıl olmuş olanlar" ise, seyr ü sülûkun nihayetine ulaşmış, fenâ makâmını aşarak Hakk'a vuslatı gerçekleştirmiş sâliklerdir³·⁵. Bu âyet, sâlike, tenin kesâfetinden kurtulup rûhânî eserlerin kendisinde zâhir olması için, kâmil bir mürşidin emrettiği riyâzât ve mücâhedeleri kabul etmesi gerektiğini hatırlatır². Böylece sâlik, kalbinde hakikî hilâfetin, yani ilâhî emanetin tecellîsini ortaya çıkararak tevhîd mücadelesini tamamlar⁶.