Fusûsu'l-Hikem'in önündeki başlıca engel nedir?
Fusûsu'l-Hikem'in önündeki başlıca engel, okuyucuların eseri kendi hâl ve şanlarına kıyasla değerlendirmeleri ve onun ilhamî kaynağını idrak edememeleridir. Eser, Muhyiddîn İbn Arabî'ye Hz. Peygamber tarafından rüya yoluyla yazdırılmış, vahy-i ilhamî bir tezahürdür. Bu nedenle, esere hata isnat etmek caiz değildir; zira o, en bilgili peygamber (Hz. Muhammed) tarafından verilmiştir ve İbn Arabî sadece bir mütercimdir¹. Eserin hakikatlerinin ve bilgilerinin temeli² olması hasebiyle, onu sıradan bir kitap gibi ele almak, büyük bir hatadır³.
Detaylı cevap
Fusûsu'l-Hikem, tasavvuf metafiziğinin en kıymetli ve derin metinlerinden biri olarak kabul edilir. Eserin anlaşılmasının önündeki temel engel, okuyucuların onu kendi beşerî idrak ve kıyaslarıyla değerlendirme eğilimidir. Kitap yazarları, kendi hâl ve şanlarına kıyasla, eserde Hz. Şeyh-i Ekber'in himmet ve tasarrufunun geçtiğini zannederlerse, büyük bir hataya düşerler³. Zira Fusûsu'l-Hikem, sıradan bir kitap olmayıp, Hz. Peygamber'in İbn Arabî'ye rüya ile yazdırdığı, vahy-i ilhamî bir tezahürdür. Bu durum, eserin mukaddimesinde de beyan edilmiştir; kitabın Cenâb-ı Fahr-i Risalet Efendimiz tarafından ilka buyurulduğu belirtilir⁴. Dolayısıyla, İbn Arabî bu eserde yalnızca bir mütercim konumundadır¹. Bu sebeple, eserdeki beyanlara hata isnat etmek, iki bakış açısından asla caiz değildir; bunlardan biri, Fusûsu'l-Hikem'in en bilgili peygamber (Hz. Muhammed) tarafından verilmiş olmasıdır¹. Eserin hakikatlerinin ve bilgilerinin temeli olması² ve bazı Kur'an ayetlerinin "Hak Teâlâ'nın kavli" gibi bir ifadeyle Fusûs metni tarzında zikredilmesi⁵, onun ilahî kaynaklı ve derin bir hikmet eseri olduğunu gösterir. Bu nedenle, eseri beşerî ölçütlerle yargılamak, onun manevi mertebesini ve hakikatini idrak etmeye engel teşkil eder.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Ya'kûbiyye · s.115“Özellikle bu Fusûsu'l-Hikem (hikmetlerin özleri) Efendimiz tarafından ihsan buyurulmuştur; ve Hz. Şeyh ancak mütercimdir. Bu sebeple bu beyanlara hata isnat etm”Oku
- 2Kelime-i Şîsiyye · s.85“İmdi bu bahis,Fusûsu’l-Hikem’in esâs-ı hakāyık ve maârifi olduğundan, lâyıkıyla anlaşılmak üzere biraz daha îzâha lüzûm göründü. &10024; Şimdi bu konu, Fusûsu'l”Oku
- 3Kelime-i Âdemiyye · s.856“Şimdi, kitap yazarları kendi hâl ve şanlarına kıyasla bu Fusûsu'l-Hikem'de Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) efendimizin himmet ve tasarrufunun geçtiğini zannederlerse, b”Oku
- 4Kelime-i Sâlihiyye · s.210“Çünkü bu Fusûsu'l-Hikem'in mukaddimesinde dahi beyan buyurdukları üzere, bu kitap Cenab-ı Fahr-i Risalet (a.s.) Efendimiz tarafından ilka buyurulmuştur; ve Sall”Oku
- 5Kelime-i Hûdiyye · s.158“Bu inceliğe de dikkat etmek gerekir ki, Şeyh (r.a.) bu Fusûsu'l-Hikem'de bazı Kur'an ayetlerini "Yüce Allah'ın sözü" gibi bir ifadeyle Fusûs'un ifadelerine bağl”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.