Gaflet'ten kurtulmak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Gaflet, tasavvufta sâlikin Hak'tan, kendi hakikatinden ve ânın ilâhî tecellîsinden uzaklaşması, kalbin mâsivâ ile dolması hâlidir. Bu durumdan kurtulmak için günlük amelî bir tertip, sâlikin hayatını bir bütün olarak ibadete dönüştürmeyi hedefler. Bu tertibin temelinde salât-ı dâim anlayışı yatar; yani sâlikin her ânının Hak'ın huzurunda olduğunun şuuruyla yaşanmasıdır.

Günlük amelî tertip şu unsurları içerir:

1. Beş Vakit Namaz ve Nafile İbadetler: Günlük beş vakit farz namazlar, gafletten kurtulmanın ilk ve en temel adımıdır¹. Bu namazlar, huşû ile kılınmalı ve kalbin Hak ile birlikte olma hâlini sağlamalıdır. Ayrıca, nefs-i emmârenin boyunduruğundan kurtulmak için beş vakit namazın ardından nafile hükmüyle iki rekât Mi'râc namazı kılınması ve Mülk Sûresi'nin (Tebâreke) tamamının okunması tavsiye edilir³. Bu, namazın kemâl mertebesi olan salât-ı dâime ulaşma yolunda önemli bir adımdır. 2. Kur'an Okuma ve Tefekkür: Günlük olarak en az bir yaprak Kur'an-ı Kerim'in meal ile birlikte sesli okunması ve ayetler üzerinde tefekkür edilmesi önemlidir⁴. Bu, sâlikin Hak kelamıyla sürekli irtibat halinde olmasını ve gafletten uzaklaşmasını sağlar. 3. Vird ve Zikir: Mürşid tarafından sâlike verilen günlük muayyen zikirler ve dualar (vird) düzenli olarak okunmalıdır (Vird). Bu virdler, kalbin zikre alışmasını ve Hak ile sürekli bağlantıda kalmasını temin eder. 4. Mürşide Teslimiyet ve İtidalli Amel: Hakikat talibinin kendi fikriyle amel ve mücadelesi ya haddinden fazla ya da eksik olabilir. Bu nedenle, amelî tertibin itidalli bir şekilde sürdürülmesi, insân-ı kâmil mürşidin tertibi ile mümkündür². Sâlikin kendini şeyhinin kemaline teslim etmesi ve mürşid huzurunda "gassal elindeki meyyit gibi" olması gerekir⁵. Mürşid, sâlikte dilediği gibi tasarruf ederek onu velayet suyuyla yıkar ve "gayriyyet" gibi hadeslerden temizler⁵. Bu teslimiyet, sâlikin gafletten arınmasında ve doğru yolda ilerlemesinde kilit rol oynar. 5. Kâinatın Namazına Eşlik Şuur: Sâlik, salât-ı dâim ile kâinatın sürekli namazına şuurla eşlik etmelidir. İsra 44'teki "her şey O'nu hamd ile tesbih eder" ayeti, kâinatın bizzat sürekli namazda olduğunu ifade eder. Sâlik, bu kâinat namazına katılarak gafletten uzaklaşır ve her ânını Hak ile geçirir.

Bu tertip, sâlikin "iki günlük ömürden uzun ömür ve hayat-ı ebedi" husule getirmesine yardımcı olur⁶.