Hadîd 4 ayetinin irfânî yorumu nedir?

Hadîd Sûresi'nin 4. ayetindeki "Nerede olursanız olunuz, O sizinle beraberdir" ifadesi, irfânî tefsirde Hakk'ın mutlak varlığını ve her şeyi kuşatıcılığını idrak etmenin temelini oluşturur. Bu ayet, Hakk'ın zâtını eşyadan ayrı düşünme eğilimine karşı çıkarak, O'nun her an ve her yerde hazır ve nazır olduğunu vurgular¹. İrfânî yorum, Hakk'ın varlığını eşyadan ayrı bir sınırla belirlemeyi, Kur'an'ın "Zâhir O'dur" (Hadîd, 57/3) gibi ayetlerine ve Peygamber hadislerine muhalefet olarak görür. Bu nedenle, irfan ehli için önemli olan, ayetin zahirî anlamını yorumlamadan kabul etmek ve Hakk'ın eşyadaki zuhurunu, yani zâhir olmasını araştırmaktır. Bu yaklaşım, aklın sınırlayıcı düşüncelerini aşarak hakikat definesini bulmayı amaçlar¹.

İrfânî tevhid mertebesinden bakıldığında, bu ayet-i kerime Zatî hakikatleri bünyesinde barındıran mühim bir iş'ârî yorum sunar. "Biz Allah içiniz" ifadesindeki "biz" kelimesi, bu hale ulaşmış irfan ehli ve kâmil insanları ifade eder; onlar hep birlikte "bir olan bizler"dir². Bu durum, sâlikin nefs terbiyesi, kalp arınması ve hakikate yönelmesiyle kalpteki tecelliler üzerinden hikmeti kavramasıyla mümkündür³. Kalp saflaştığında, her ayet hem dış dünyada hem de iç âlemde yankılanır ve Allah'ın kelâmının kalpte dirilmesi yaşanır³. Bu, aynı zamanda Mertebe-i İbrâhimiyye'nin bir mertebesi olan Mutmeinnîlik, yani müşâhedeli yaşantı ile de ilişkilidir⁴.