Hakke'l-Yakîn'i yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Hakk'el-yakîn, yakîn kademelerinin zirvesi olup, sâlikin bilmekten ve görmekten öte, Hak ile bizzat bir olduğu, O'nu yaşadığı hâldir (K1-175; Hakkel Yakin). Bu mertebeye ulaşmak için günlük amelî tertîb, belirli prensipler çerçevesinde şekillenir. Öncelikle, sâlikin amelleri bir program üzerine olmalıdır. Bu programın kurgusu ve mânâsı Cenâb-ı Hakk'tan gelmeli, fiil ve tatbikatı ise kul tarafından yerine getirilmelidir³. Bu tür ameller, sâlih amel hükmünü alır ve Hakk'el-yakîn ehli olmanın şartlarından biri olarak tahkikî imanı idrâk ettikten sonra salih amel işlemeyi gerektirir⁴.

Günlük tertîbin önemli bir parçası, mürşid-i kâmilin rehberliğinde belirlenen virdlerdir (Vird). Mürşid, sâlikin kendi fikriyle yaptığı amellerin haddinden fazla veya eksik olmasını engelleyerek onları itidalli kılar². Bu virdler, düzenli olarak okunması gereken dua ve zikir listeleridir (Vird). Ayrıca, günlük olarak en az bir yaprak Kur'ân-ı Kerîm'i meâliyle birlikte sesli okumak ve dikkat çeken âyetleri not almak da bu tertîbin bir parçasıdır. Bu okumalar sırasında meal üzerinde tefekkür etmek, sâlikin mânevî idrâkini derinleştirir¹.

Bu düzenli ameller, sâlikin kendi nefsini muhâsebeye çekmesine ve kalbinin Hak ile halk arasındaki dengeyi bulmasına yardımcı olur. Kâinatın bizzat bir denge üzere kurulu olduğu idrâki (Rahmân 7-9), sâlikin her hâlinin ve her zuhûrun Hak'ın bir 'tartı' tecellîsi olduğunu görmesini sağlar. Böylece sâlik, Hakk'el-yakîn mertebesinde bilen ile bilinenin birleştiği, yaşama ile teorik ayrımının kalktığı ve 'ben' kelimesinin Hak'ı kasdettiği bir hâle ulaşır.