Hazmi Tura Hüvviyet hakkında ne der?

Hazmi Tura, Uşşâkî silsilesinde önemli bir tasavvuf büyüğü ve Fatih Camii'nde Mesnevî okutan bir âlimdir². Onun tasavvufî görüşleri, özellikle şiirleri ve mürşidlik vasfı üzerinden takip edilebilir. Verilen kaynaklarda Hazmi Tura'nın hüvviyet kavramını doğrudan tanımlayan bir metin bulunmamakla birlikte, onun "Yetiş" adlı şiirinde yer alan "Zat'ın Hüve, Hüve Ahmed" dizesi, bu kavramın tasavvufî derinliğine dair bir ipucu sunar¹·³.

Tasavvufta hüvviyet, "O"luk, zâtın kendine âid olma vasfı ve sırf zâta âid mahremiyet anlamına gelir. "Hüve" zamiri, İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" (de ki: O Allah birdir) ifadesinde Allah'tan önce gelerek, O'nun zâtî hüviyetine işaret eder. Bu bağlamda, Hazmi Tura'nın şiirindeki "Zat'ın Hüve" ifadesi, Hakk'ın mutlak zâtına, yani hiçbir sıfat ve isimle kayıtlanmamış, tüm taayyünlerin ötesindeki sırf "O"luk makamına bir atıftır. "Hüve Ahmed" ifadesi ise, bu zâtî hüvviyetin Hz. Muhammed (s.a.v.)'de tecelli eden bir yönüne işaret edebilir; zira tasavvufta Hz. Muhammed, Hakk'ın ilk taayyünü ve tüm esmâyı cem eden kâmil bir ayna olarak kabul edilir.

Hüvviyet, ahadiyyet ile aynı kademede olan, zâtın kendine âid mahremiyetidir ve bütün taayyünlerin ötesindedir. Ahadiyyet, Hakk'ın hiçbir nispet kabul etmeyen teklik makamı iken, vâhidiyyet esmâ ve sıfatların tafsil bulduğu mertebedir. Hazmi Tura'nın şiirindeki bu ifadeler, onun da hüvviyeti, Hakk'ın idrak edilemez, sırf zâtına ait olan ve tüm kesretin ötesindeki mutlak teklik makamı olarak gördüğünü düşündürmektedir. Bu, aynı zamanda, Hakk'ın kendi zâtı mertebesinin adıdır ve Hârûniyye Fassı'nın tenzîh bahsiyle ilişkilidir.