Hazmi Tura Mîzân hakkında ne der?

Hazmi Tura'nın mîzân anlayışı, tasavvuftaki genel mîzân tanımlarından farklı bir vurguya sahiptir. Tasavvufta mîzân, zâhirî (kıyâmet günü amellerin tartılacağı terazi), bâtınî (kalbin Hak ile halk arasındaki dengesi) ve mârifet mîzânı (Hak'ın 'el-Adl' tezâhürü) gibi mertebelerde tezâhür eder. Hazmi Tura ise bu kavramı, özellikle bir insân-ı kâmilin vasfı üzerinden açıklar. O, Mesnevî-i Şerif'teki Nûr hakkındaki yorumlarında, "Sen Hudâ huylu terâzî olmuşsun; belki her terâzînin dili olmuşsun" diyerek, kâmil insanın ilâhî ahlâkla bezenmiş, adalet ve istikamet yolunda bir rehber olduğunu belirtir¹. Bu bağlamda, kâmil insan, kullar arasında bir mîzân-ı ilâhî olarak işlev görür. O, sadece bir terazi olmakla kalmaz, aynı zamanda "her mîzân-ı ilâhî olan insân-ı kâmilin, tarîk-ı adl ve istikâmetde metbû’usun" ifadesiyle, adalet ve doğruluk yolunda diğer kâmil insanların da öncüsü ve takip edileni konumundadır¹. Bu yaklaşım, mîzânın sadece bir tartı aracı olmaktan çıkıp, mânevî bir önderin şahsında tecelli eden ilâhî bir denge ve ölçü haline geldiğini gösterir. Bu, tasavvuftaki mârifet mîzânı ile ilişkilendirilebilir; zira mârifet mîzânı, sâlikin kalbinin Hak'la perdesizleştiğinde, her hâlin ve her zuhûrun Hak'ın bir 'tartı' tecellîsi olduğunu görmesidir. Hazmi Tura'nın ifadesi, bu tecellinin insân-ı kâmil şahsında somutlaştığını vurgular.