Hikmet kavramı için Lokmâniyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?
Lokmâniyye Fassı'nın anahtar mekanizması, hikmetin doğrudan kendisi olup, bu fassın temelinde Hz. Lokman'ın oğluna yaptığı nasihatler aracılığıyla ahlâkî hikmetin tahkîki yatar. Bu, insanın söz ve davranışlarını yerli yerine koyması, edep sahibi olması ve gerekli sözü gerekli yerde söylemesiyle tezahür eden bir mertebedir. Fusûsu'l-Hikem'in 27 fassından biri olan Lokmâniyye Fassı, "Hikmet-i İhsâniyye" olarak da anılır ve hikmetin tasavvuftaki dört kademesinden biri olan ahlâkî hikmetin somutlaştığı yerdir. Bu fass, hikmetin sadece bilmek değil, bildiğini yerli yerine koymak olduğunu vurgular.
Detaylı cevap
Hikmet, tasavvufta Allah'ın "el-Hakîm" isminin bir tecellisi olarak eşyayı yerli yerine koyma sıfatı ve sâlikin bu sıfata ayna olma mertebesidir. Lokmâniyye Fassı, bu genel hikmet anlayışı içinde özel bir yere sahiptir çünkü doğrudan "hikmet" adını taşır ve Hz. Lokman'ın şahsında ahlâkî hikmeti temsil eder. Bu fass, hikmetin dört kademesinden ikincisi olan ahlâkî hikmeti işler. Ahlâkî hikmet, insanın söz ve davranışlarını yerli yerine koyması, edep sahibi olması ve gerekli sözü gerekli yerde söylemesiyle belirginleşir. Hz. Lokman'ın oğluna verdiği nasihatler (Lokman 12-19), bu ahlâkî hikmetin klasik metni olarak kabul edilir. Bu bağlamda, hikmet ilmin tahkik edilmiş hali olup, bilmekten ziyade bildiğini uygulamaya, yerli yerine koymaya odaklanır. Fusûsu'l-Hikem'deki her fass bir peygambere ait bir hikmeti taşır ve Lokmâniyye Fassı da "Hikmet-i İhsâniyye" olarak anılır, bu da ihsan mertebesindeki ahlâkî kemali işaret eder.
Kaynaklar
Bu cevap kütüphanedeki 5 eserden derlendi — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.1439“Onun güçlükleri çözüldü ve akıldan daha fazla, onun her bir güçlüğü için 5520 anahtar verdi. Hz. Hızır'ın cevaplarından Musa (a.s.)'ın güçlükleri çözüldü. Hem d”Oku
- 2Kelime-i Âdemiyye · s.831“Hûd Kelimesi'nde bulunan ahadiyyet hikmeti, ondan sonra Salih Kelimesi'nde bulunan fütûhiyyet hikmeti, ondan sonra Şuayb Kelimesi'nde bulunan kalbî hikmet, onda”Oku
- 3Kelime-i Âdemiyye · s.832“Hûd Kelimesi'nde bulunan ahadiyyet (birlik) hikmeti, ondan sonra Salih Kelimesi'nde bulunan fütûhiyyet (açılışlar) hikmeti, ondan sonra Şuayb Kelimesi'nde bulun”Oku
- 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12 · s.1346“Hararet, soğukluk, kuruluk ve yaşlılıktan ibaret olan tabiatlar (doğalar) tezgahında, elementlerden birtakım anahtarları olan cisim kilitlerini yaptı ki, o anah”Oku
- 5Kelime-i Âdemiyye · s.831“Hûd Kelimesi'nde bulunan ahadiyyet (birlik) hikmeti, ondan sonra Salih Kelimesi'nde bulunan fütûhiyyet (açılışlar) hikmeti, ondan sonra Şuayb Kelimesi'nde bulun”Oku
- 6Kelime-i Âdemiyye · s.834“Sâlihiyye'de bulunan fütûhî hikmet (ilahi açılımlarla gelen bilgi), ardından Kelime-i Şuaybiyye'de bulunan kalbî hikmet (kalbe ait bilgi), ardından Kelime-i Lût”Oku
- 7Kelime-i Âdemiyye · s.833“Sâlihiyye'de bulunan fütûhî hikmet (ilahi açılımlarla gelen bilgi), ardından Kelime-i Şuaybiyye'de bulunan kalbî hikmet (kalbe ait bilgi), ardından Kelime-i Lût”Oku
- 8Kelime-i Dâvûdiyye · s.16“Cevâb:Fusûs’un hitâmı olan “hikmet-i ferdiyye”de görüleceği veFass-ı Cevap: Fusûs'un sonu olan "hikmet-i ferdiyye"de görüleceği ve Şîsî Fassı'nda açıklandığı üz”Oku
- 9Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.7“Ben kesin bilgi ile bilirim ki, ey Rabbim, bunların hepsi hikmetin ta kendisidir; asla itiraz edilecek bir yer değildir. Fakat benim sorumdaki amaç, senin hikme”Oku
- 10Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.8“Ben kesin bilgi ile bilirim ki, ey Rabbim, bunların hepsi hikmetin ta kendisidir; asla itiraz edilecek bir yer değildir. Fakat benim sorumdaki amaç, senin hikme”Oku
- 11Kelime-i Hûdiyye · s.10“Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.), bundan önceki Yûsuf Fassı'nın sonunda "zâta ait birlik" ile "ilâhî isimlere ait birlik"i zikretmiş olduğundan, şimdi de "rabliğe ai”Oku
- 12Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12 · s.1345“Hararet, soğukluk, kuruluk ve yaşlılıktan ibaret olan tabiatlar (doğalar) tezgahında, elementlerden birtakım anahtarları olan cisim kilitlerini yaptı ki, o anah”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.