Hûd 56 ayetinin Terzibaba'ya göre amelî yansıması nedir?

Hûd Sûresi 56. ayetinin ("Rabb'im muhakkak doğru yol üzeredir") tasavvufî tefsiri, Hz. Hûd (a.s.)'ın hikmetiyle ilişkilendirilir¹. Bu hikmet, varlıklardan hiçbir şeyin Yüce Allah'ın zâtının hüviyetiyle alnının tutulmamış olmaması ve isimleri gereği onda tasarruf etmemesi gerçeğine dayanır¹. Her bir ismin kendisine özgü bir yolu vardır ve bu yol onun doğru yoludur. Ayette geçen "dâbbe"nin her "mevcut şey" ile açıklanması, bu hakikatin küllîliğini gösterir¹. Terzibaba'ya göre bu amelî yansıma, sâlikin kendi varlığının müstakil olmadığını, bilakis Allah'ın isimlerinin tecellî mahalli olduğunu idrâk etmesidir. Bu idrâk, halîfelik kavramıyla doğrudan bağlantılıdır. Halîfe, Hak'tan aldığı emaneti taşıyan ve Hak'ın zuhûruna ayna olan bir mahaldir; kendi başına müstakil bir vücud sahibi değildir. Terzibaba çizgisinde halîfelik, nefsin hilâfet iddiâsından soyutlanması (tezkiye) ve Hak'ın hilâfet emanetini izhâra mahal olması (tecellî) ile gerçekleşir. Hûd 56. ayetinin bu bağlamda amelî karşılığı, sâlikin "Rabbim sırât-ı müstakîm üzerindedir" hakikatini kendi bâtınında müşâhede etmesi ve bu müşâhede ile tüm varlıkların Allah'ın tasarrufu altında olduğunu zevk etmesidir. Bu, vahdet-i şuhûd anlayışının bir tezahürüdür; zira varlıkların birliği yerine, varlıkların Allah tarafından idare edilişinin müşâhadesi ön plandadır (Vahdet-i Şuhûd). Bu mertebede sâlik, Hak'tan başka kimse olmadığını ayân eder ve "halîfe" ile "müstahlif" arasında perdesizliğe ulaşır.