Hûd 80 ayetinin irfânî yorumu nedir?

Hûd Sûresi 80. ayetinde geçen Hz. Lût'un sözleri, irfânî tefsirde insanın kendi acziyetini ve sınırlılığını idrâk etmesi olarak yorumlanır. Hz. Lût'un "Keşke size karşı bir kuvvetim olsaydı" ve "Veya güçlü bir desteğe sığınsaydım" ifadeleri, dışsal bir güce duyulan ihtiyacı dile getirirken, aslında bu ihtiyacın nihai olarak ilâhî kudrete yönelmesi gerektiğini işaret eder¹. Bu durum, sâlikin sülûkunda kendi nefsine güvenmek yerine, her anını Hakk'ın gözetimi altında tuttuğu murâkabe hâliyle ilâhî himmete sığınmasını ifade eder. İrfânî yorum, bu ayeti sadece tarihsel bir olayın tasviri olarak değil, aynı zamanda insanın iç dünyasındaki hakikat arayışının bir yansıması olarak ele alır. Kalbin hakikate kapanmasıyla oluşan inkârın² aksine, bu ayet kalbin ilâhî desteğe açılmasını ve Hakk'ın her şey üzerindeki gözetici (rakîb) oluşunu kabul etmesini teşvik eder. Hz. Lût'un bu sözleri, aynı zamanda peygamberlerin dahi ilâhî kudrete olan mutlak bağımlılıklarını gösteren bir mu'cize niteliğindedir; zira peygamberin mahalliyet-i ulûhiyyesinin zorunlu bir tezâhürü olarak Hak'ın doğrudan tasarrufunun adıdır. Bu bağlamda, ayet, insanın kendi kuvvetini değil, Hakk'ın kuvvetini esas alması gerektiği hikmetini taşır.