Hüvviyet kalpte mi rûhta mı sırda mı tecellî eder?

Hüvviyet, tasavvufî terminolojide "O"luk anlamına gelir ve âlemlerin ana kaynağı olan ilâhî kimliği ifade eder². Bu kavram, Hakk'ın kendi zâtına âit olma vasfını, yani ahadiyyet ile aynı kademede olan, zâtın kendine âit mahremiyetini belirtir. İhlâs Sûresi'nin başında yer alan "kul hüvallâhu ehad" (de ki: O Allah birdir) ifadesindeki "hüve" zamîri, hüvviyetin Kur'ân'daki temelini oluşturur ve klasik tasavvuf bu "hüve"nin Allah'tan önce gelerek zâtî hüviyete atıfta bulunduğunu belirtir. Bu bağlamda "O" (hüve) en içteki zâta, "Allah" o zâtın bilinen ismine, "birdir" ise o ismin sıfatına işaret eder.

Tasavvufta tecellî mahalli olarak kalp, rûh ve sır gibi latîfeler bulunur. Kalp, esmânın tecellî alanı olup, huşû, sekîne, muhabbet gibi hâllere mahaldir³. Rûh ise nûr, hayât ve ilm-i ledün gibi daha yüksek mertebedeki tecellîlerle ilişkilidir. Ancak hüvviyet, bütün taayyünlerin ötesinde, sıfatlardan ve isimlerden bağımsız sırf "O"luk vasfını taşıdığından, en derin tecellî mahalli olan sırda zuhur eder. Cüneyd Bağdâdî'nin "Sır, Hak ile abd arasındaki mahremdir" sözü de bu en derin tecellînin sırda olduğunu vurgular. Hüvviyet-i Mutlaka'nın zuhur yerini tanımak ve anlamak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vasfı yoktur¹·⁴. Bu durum, hüvviyetin sırrî ve mutlak mahiyetini pekiştirir.