Hüvviyet kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Hüvviyet kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de özellikle Hârûniyye Fassı ile ilişkilendirilir. Hüvviyet, Hakk'ın "O"luk vasfı, zâtının kendine ait olma mahremiyeti ve bütün taayyünlerin ötesindeki sırf zât mertebesidir. Bu mertebe, İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" ifadesindeki "hüve" zamiriyle Kur'ânî bir temele oturtulur ve Hakk'ın kendi zâtı mertebesi olan ahadiyyet ile aynı kademede yer alır. Hârûniyye Fassı'nın tenzîh bahsi, hüvviyetin bu taayyünler ötesi ve sıfatlardan bağımsız yapısını ele aldığı için bu kavramın temel referans noktasıdır.
Detaylı cevap
Hüvviyet, tasavvufî terminolojide Hakk'ın "O"luk vasfını ifade eden, zâtının kendine ait mahremiyetini ve bütün taayyünlerin ötesindeki sırf zât mertebesini tanımlayan bir kavramdır. Bu kavram, Arapça'daki "hüve" (هو) yani "O" zamirinin tasavvufî bir terim haline getirilmiş şeklidir. İhlâs Sûresi'nin başında yer alan "kul hüvallâhu ehad" (de ki: O Allah birdir) ifadesindeki "hüve" kelimesi, hüvviyetin Kur'ân'daki temel ifadesi olarak kabul edilir ve "Allah" isminden önce gelerek Hakk'ın zâtî hüviyetine işaret eder.
Fusûsu'l-Hikem'de hüvviyetin yeri, özellikle Hârûniyye Fassı'nın tenzîh bahsidir. Tenzîh, Hakk'ı yaratılmışların özelliklerinden ve her türlü sınırlamadan arındırma anlamına gelir. Hüvviyet de bütün taayyünlerin, yani Hakk'ın isim ve sıfatlarla görünür hale gelmesinin ötesinde, sırf "O" olarak kalan zât mertebesi olduğu için tenzîh bahsinde ele alınır. Bu bağlamda hüvviyet, ahadiyyet mertebesiyle aynı kademede yer alır; ahadiyyet Hakk'ın "tek olma" makamı iken, hüvviyet Hakk'ın sıfatlardan, isimlerden bağımsız sırf "O"luk vasfıdır.
Hüvviyet, âlemlerin ana kaynağı olan ilâhî kimlik olarak da tanımlanır¹·². Kelime-i Tevhîd'in ilk zuhura çıkmaya başlamasına, hüvviyetin "hu"su kaynak olmuştur³·⁴·⁵. Hakk'ın inniyeti (Ben'lik) ve hüvviyeti (O'luk) ahadiyyet mertebesinde Zat-ı Sırf'ı belirginleştirir⁶. Hüvviyet-i Mutlaka'nın zuhur yerini anlamak avam için zordur, zira belirli bir tarifi ve vasfı yoktur⁷·⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.82“Biri, hüvviyeti, ki alemlerin ana kaynağıdır.”Oku
- 2Hüvviyet
- 3Fâtiha Sûresi · s.67“Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevve-nat” âlemlerinin kaynağı: İnniyyeti ise (Hakikati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın kaynağı oldu. Bu iki kaynağın ”Oku
- 4Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.127“Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevvenat” âlemlerinin kaynağı: İnniyeti ise (Hakîkati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın kaynağı oldu. Bu iki kaynağın to”Oku
- 5Kelime-i Tevhîd · s.187“Hüvviyeti (Beytullah) "Beytü'l Atik"in ve "mükevvenat" (oluşmuş şeyler) âlemlerinin kaynağıdır. İnniyeti (Muhammedî Hakikat) ise Kur'an'ın ve insanın kaynağı ol”Oku
- 6TB. Kelime-i Muhammediyye · s.15“İşte burada bir ışık beliriyor, inniyeti ve hüvviyeti olarak. Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız var nefis cüzdanlarımız var, buna bir de “hüviyet” diyorlar. İş”Oku
- 7Vahiy ve Cebrâîl · s.120“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
- 8Nûr Sûresi · s.84“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.