Hüvviyet kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?
Hüvviyet, tasavvufta Cenâb-ı Hakk'ın 'O'luk, zâtının kendine âid olma vasfı ve sırf zâta âid mahremiyetidir. Bu kavram, 'hüve' (O) zamîrinin tasavvufî terim hâline getirilmiş şekli olup, Hak'ın kendi zâtı mertebesinin adıdır ve ahadiyyet ile aynı kademede yer alır. İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" (de ki: O Allah birdir) ifadesindeki 'hüve' zamîri, hüvviyetin Kur'ân'daki temel ifadesidir. Hüvviyet-i Mutlaka, âlemlerin ana kaynağı olan ilahi kimliktir ve hakikatinin anlaşılması mümkün değildir; bir bakıma "ism-i âzam" da budur¹·².
Detaylı cevap
Hüvviyet, tasavvuf metafiziğinin sırrî bir terimidir ve klasik tabirle "zât-ı Hakk'ın kendisine âid olduğu cihettir; bütün taayyünlerin ötesinde, sırf O olarak kalanın adıdır". Arapça'da 'hüve' (هو) 'O' anlamına gelen tekil mağayyeb (üçüncü şahıs gizli) zamîridir. İhlâs Sûresi'nin başında yer alan "kul hüvallâhu ehad" cümlesi 'hüve' kelimesiyle başlar ve tasavvufî anlayışa göre 'hüve' kelimesi 'Allah'tan önce gelerek O'nun zâtî hüviyetine işaret eder. Bu sıralamada 'O' (hüve) en içteki zâta, 'Allah' o zâtın bilinen ismine, 'birdir' ise o ismin sıfatına işaret eder.
Hüvviyet, ahadiyyet ve zâtiyet kavramları benzer olmakla birlikte farklılıklar gösterir: Ahadiyyet, Hak'ın 'tek olma' makâmı ve ilk taayyündür. Zâtiyet, Hak'ın zâtın kendisi olma vasfıdır. Hüvviyet ise Hak'ın 'O' olma vasfı olup, sıfatlardan ve isimlerden bağımsız sırf 'O'luktur. Hüvviyet-i Mutlaka, âlemlerin ana kaynağı olan ilahi kimliktir³·⁴. Bu mutlak hüvviyetin hakikatini anlamak mümkün değildir ve bir bakıma "ism-i âzam" da budur¹·²·⁵·⁶·⁷·⁸. Cenâb-ı Hakk'ın hüvviyeti, aslında bizim hüvviyetimizdir⁹. Ahadiyet mertebesinde Zât-ı Sırf, Zât-ı Mutlak, Cenab-ı Hakk'ın inniyeti ve hüvviyeti ile belirginleşir¹⁰. Hüvviyet, âlemlerin ve zâtının zahir tecellisi olan Beytullah olan Kâ'be-i Muazzama'dır¹¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Tevhîd · s.187“Bu "hu", "Hüviyet-i Mutlaka/mutlak hüvviyet"tir. Bir bakıma "ism-i âzam/en büyük isim" de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. &10024; İşte bu ilk o”Oku
- 2Şûrâ Sûresi · s.118“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anlamak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı ”Oku
- 3Hüvviyet
- 4Târık Sûresi · s.171“Biri, hüvviyeti, ki âlemlerin ana kaynağıdır. İkincisi inniyeti, ki Kur’an ve İnsan’ın ana kaynağıdır. Daha henüz bu mertebede hiçbir varlık oluşmadığından “Kel”Oku
- 5Vahiy ve Cebrâîl · s.120“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
- 6Nûr Sûresi · s.84“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
- 7Fâtiha Sûresi · s.68“Bu “hu” “Hüviyeti Mutlaka/mutlak hüvviyettir” Bir bakıma “ismi azam/en büyük isim” de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. İşte bu “hu” Allah kelime”Oku
- 8Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1) · s.247“Bu “hu” “Hüviyeti Mutlaka/mutlak hüvviyettir” Bir bakıma “ismi azam/en büyük isim” de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. İşte bu “hu” Allah kelime”Oku
- 9Sohbet Arası Sohbetler (25) · s.109“Cenab-ı Hakk’ın hüvviyeti aslında bizim hüvviyetimizdir.”Oku
- 10TB. Kelime-i Muhammediyye · s.15“İşte burada bir ışık beliriyor, inniyeti ve hüvviyeti olarak. Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız var nefis cüzdanlarımız var, buna bir de “hüviyet” diyorlar. İş”Oku
- 11Vahiy ve Cebrâîl · s.193“- Hüvviyeti ise, alemlerin ve zât ının zahir tecellisi olan beyt’ül atik (eski – ezeli ev). Beytullah olan Kâ’be-i Muazzama’ dır. Bâtıni mânâda “zâlûmen cehulâ””Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.