İbrâhîm Sûresi hangi Fass ile en yakından ilişkilenir?

İbrâhîm Sûresi'nin İbrâhîmiyye Fassı ile ilişkisi, Hz. İbrâhîm'in hayatındaki önemli olaylar ve manevî makâmlar üzerinden derinleşir. Hz. İbrâhîm, Kur'ân'da "Halîlullâh" yani "Allah'ın dostu" olarak anılır (Nisâ 125). Bu dostluk, tasavvufta "hullet" olarak adlandırılır ve Hak ile kul arasındaki ilişkinin en içli hâli olarak kabul edilir; öyle ki, bu dostluk her gözeneğe nüfûz eder. İbrâhîmiyye Fassı, bu hullet makâmının tahkîk edildiği yerdir. Hz. İbrâhîm'in yıldızları, ayı ve güneşi reddederek "batanları sevmem" demesi ve yüzünü gökleri ve yeri yaratana çevirmesi (En'âm 76-79), hullet makâmının başlangıcıdır. Oğlu İsmâîl'i kurban etmeye götürmesi ise bu hulletin kemâlidir. Kâbe'nin inşâsı da İbrâhîm Sûresi ve İbrâhîmiyye Fassı'nın ortak temalarındandır. Hz. İbrâhîm ve oğlu İsmâîl'in Kâbe'yi birlikte inşâ etmeleri (Bakara 127), tasavvufta vahdet-i vücudun dış sembolü ve sâlikin kalbindeki "iç Kâbe"nin yansıması olarak yorumlanır. Bu inşâ, aynı zamanda iki neslin manevî birleşmesini, yani sülûku başlatan baba ile devam ettiren oğul arasındaki ilişkiyi sembolize eder. İbrâhîmiyye Fassı, Hz. İbrâhîm'in tevhid yolculuğunu ve teslimiyetini, özellikle de İsmâil Fassı'nda ele alınan teslimiyet ve rıza eksenindeki mârifet-i Rabbâniyye kavramlarıyla da ilişkilendirir¹.