İçeriğe atla

İnniyyet nedir?

Kavram TanımıTemel düzey21 görüntülenme9 kaynak
Kısa cevap

İnniyyet, "ene" (ben) zamirinden türeyen, "ben'lik" veya "benliğim" anlamına gelen tasavvufî bir kavramdır¹. Cenâb-ı Hakk'ın Ahadiyyet mertebesinde zuhura çıkan ilk hallerinden biri olup, O'nun kendine dönük faaliyetlerini ve kendine has özelliklerini kapsar²·³. Tasavvufta kulun hakiki ben'liği ile nefsânî sahte ben'liği (enâniyyet) arasındaki ayrımı ifade eder¹. Ahadiyyet mertebesinde Hakk'ın inniyyeti, "Hakikat-i Muhammedi" ve insanın kaynağı olarak görülür⁴.

Detaylı cevap

İnniyyet, Arapça "ene" (ben) zamirinden türemiş olup, "ben'lik" veya "benliğim" manasına gelir¹. Tasavvufî terminolojide, Cenâb-ı Hakk'ın Ahadiyyet mertebesindeki ilk zuhurlarından biridir²·⁵. Bu mertebede Hakk'ın kendine dönük faaliyetlerini ve kendine has özelliklerini ifade eder⁶·³.

İnniyyet, Hakk'ın "hüviyyet"i ile birlikte zuhura çıkan iki temel hususiyetten biridir⁵. Hüviyyet, Hakk'ın âleme dönük faaliyet sahasının menşei iken, inniyyet O'nun bâtını, yani hakikatidir⁷·⁸. Ahadiyyet mertebesinde Hakk'ın inniyyeti, "Hakikat-i Muhammedi" ve insanın kaynağı olarak kabul edilir⁴·⁹.

İnsanın kendi varoluşunda da bir inniyyet ve hüviyyet bulunur. İnsanın hüviyyeti dışını, inniyyeti ise bâtınını, yani hakikatini temsil eder⁷·⁸. Necdet Ardıç ekolünde inniyyet, "Kur'an ve İnsan'ın ana kaynağı" olarak tanımlanır; yani Hakk'ın insanda tecelli eden hakiki "Ben"idir¹. Hallâc-ı Mansûr'un "Ene'l-Hakk" sözü, inniyyet meselesinin tasavvuf tarihindeki en dramatik ifadesidir ve bu söz, hakiki inniyyet (kulun sahte ben'liğinin fânîliği, Hakk'ın hakiki "Ben"inin tecellisi) olarak yorumlandığında tasavvufî bir hakikati dile getirir¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1İnniyyet
  2. 2Tasavvuf Izâhları, s. 126“Biri inniyyeti, biri hüviyyeti. Yani Cenâb-ı Hakk'ın ilk zuhura gelen mertebesi veya dışa dönük hali, inniyyeti ve hüviyyetidir .”Oku
  3. 3Kalem Sûresi, s. 76“Ancak “İnniyyeti” ve “Hüvviyyeti” belirtilmiştir. “İnniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar) ve “Hüvviyyeti” ki (bu da a”Oku
  4. 4Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2), s. 105“Ahadiyyet, zâtın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kayn”Oku
  5. 5Bi'smi Has, Selâm (13), s. 33“Bu mertebede belirgin olarak iki husûsiyyet ortaya çıkmaktadır; Birisi inniyyeti, diğeri hüviyyetidir. İnniyyeti ya’nî benliğidir. Kur’ân-ı Kerîm’de Mûsâ (a.s)’”Oku
  6. 6Er-Rahmân, s. 19“Ancak “inniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar)”Oku
  7. 7Bi'smi Has, Selâm (13), s. 37“Ahadiyyet mertebesinin hakîkatinde ortaya çıkan bu inniyyet ve hüviyyet açısından herbirerlerimize döndüğümüz zaman bizim de “inniyyetimiz” ve “hüviyyetimiz” va”Oku
  8. 8Hadîd Sûresi, s. 80“Ahadiyyet mertebesinin hakîkatinde ortaya çıkan bu inniyyet ve hüviyyet açısından herbirerlerimize döndüğümüz zaman bizim de “inniyyetimiz” ve “hüviyyetimiz” va”Oku
  9. 9Vahiy ve Cebrâîl, s. 24“Ahadiyyet, zâtın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kayn”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.