İsmâîliyet mertebesi ne anlama gelir?

İsmâîliyet mertebesi, tasavvufî seyr-i sülûkta önemli bir aşamayı ifade eder. Bu mertebe, Hz. İsmail'in hayatı ve özellikle babası Hz. İbrahim'e olan tam teslimiyetiyle özdeşleşmiştir³·⁴. Sâlik, bu makâmda babasının emrine kayıtsız şartsız teslim olan İsmail a.s. gibi, Hakk'ın emirlerine de aynı şekilde teslim olur³.

İsmail a.s.'ın isminin "işitmek" anlamına gelmesi, bu mertebenin temel vasfını ortaya koyar: Hakk'ı işitme mertebesi². Bu, sadece fiziksel bir işitme değil, aynı zamanda ilâhî kelâmı ve iradeyi kalben idrâk etme ve ona göre amel etme hâlidir. Bu mertebeye gelen kişi, Hakk'ı işitme programını hayata geçiren bir peygamber gibi olur².

İsmâîliyet mertebesi, aynı zamanda gönül Kâbe'sinin Hicr-i İsmail'i olma hâliyle de ilişkilendirilir. Gönül Kâbe'si tamamlandığında, kâmil insanın bedeni Hicr-i İsmail olur ve talip olan kişi bu mertebeden gönlüne alınır¹. Bu, sâlikin mânevî yapısının ilâhî hakikatlerle bütünleştiği ve Hakk'a tam bir teslimiyetle yöneldiği bir durumu ifade eder. Peygamberlerin mertebeleri tekdüze olmayıp, her peygamberin lisanından başka bir ilerleme ve ufuk açıldığı gibi, İsmâîliyet mertebesi de sülûkun farklı bir mertebesini temsil eder⁵.