İçeriğe atla

İsrâ 1 ayetindeki Mîrâc kavramı tasavvufta neye işaret eder?

Ayet-TasavvufOrta düzey22 görüntülenme5 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufta Mîrâc, lugat anlamı olan 'çıkış aleti, merdiven'den öte, Hz. Peygamber'in (s.a.v) Mescid-i Aksâ'dan göklere yükselip Sidretü'l-Müntehâ ve ardından Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makâmına ulaştığı biricik gece yolculuğunu ifade eder. İsrâ Sûresi'nin 1. ayeti ('subhânellezî esrâ bi-abdihî leylen mine'l-mescidi'l-harâmi ile'l-mescidi'l-aksâ') bu yolculuğun asıl mesnedidir. Ancak tasavvuf, Mîrâc'ı sadece Hz. Peygamber'e mahsus bir hâl olarak görmez; aynı zamanda sâlikin de 'tahkîk edilebilir bir makâmı' olarak değerlendirir. Bu, 'es-salâtu mi'râcü'l-mü'min' (namaz mü'minin mîrâcıdır) hadîs-i şerîfiyle desteklenir¹. Mîrâc, sâlikin manevî yolculuğunda (seyr-i süluk) Hak'ka ulaşma amacını taşıyan, nefsin perdelerini aralayarak ilahî huzurda bulunma idrakidir².

Detaylı cevap

Mîrâc kavramı tasavvufta iki ana okuma ile ele alınır. İlki, Mîrâc-ı Nebevî'dir ki, Hz. Peygamber'in (s.a.v) hem bedenen hem ruhen gerçekleştirdiği, Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya, oradan da göklere yükselerek Kâbe Kavseyni Ev Ednâ mertebesine ulaştığı 'biricik' yolculuktur. Bu yolculuk, Cebrail'in dahi geçemediği sınıra işaret eder ve Zat mertebesinin dışına çıkıp tekrar Allah'ın huzuruna girme hikmetini taşır³. Hz. Peygamber'in Mîrâcı, tamamlanmışlığı yönünden diğer peygamberlerin mîraçlarından üstün kabul edilir⁴.

İkincisi ise, Mîrâc-ı Sâlik'tir. Bu, sâlikin sülûkunda yaşadığı manevî urûclardır ve 'mîrâc-ı sagîr' (küçük mîrâc) olarak adlandırılır. Namaz, zikir ve halvet gibi ibadetler aracılığıyla kalbin Hak'ın huzuruna ulaşması bu küçük mîrâcın tezahürüdür. 'Namaz mü'minin mîrâcıdır' hadisi, namazın insanı Hakikatine döndürerek nefsin perdelerini aralaması ve ilahî huzurda bulunma idrakini sağlaması yönüyle bu manevî yükselişe işaret eder². Hz. Peygamber'in Mîrâc tecrübesi, ümmetine yaşanabilir bir hedef olarak gösterilmiş ve namazın bu yolculukla paralelliğine dikkat çekilmiştir⁴. Mîrâc, aynı zamanda Allah'ın zatının işaretleri ve izahları olan simgelerle dolu olup, bu işaretlerin en büyüğü halifetullah olan insandır⁵.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 355““ Namaz müminin miracıdır .” Mirac ve namaz kelimelerinin birlikte kullanıldığı bir hadisi şerif. “ Sen dur Rabbin namaz kılıyor ” hadisiyle Rububiyet idrakinin”Oku
  2. 2Ra'd Sûresi, s. 224“Tasavvufta salat, “Miraç” olarak değerlendirilir; secde, abdin benliğini yok sayıp Allah’a en yakın olduğu makamdır. Salatı dosdoğru kılmak, bu teslimiyeti kalb”Oku
  3. 3Dur Rabbın Namazda (Cilt 2), s. 61“Bu ifade İsra Suresinin 1. ayetinde anlatılan mirac yolculuğu net olarak işaret etmektedir. Nitekim bu yolculukta yol arkadaşı olan Cebrail’in ve diğer melekler”Oku
  4. 4Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 353“Peygamberimiz bir hadisinde ''Benim miracımı diğer peygamberlerin miracından efdal tutmayın'" buyurmuş olsada tamamlanmışlık yönünden, diğer bütün peygamber-ler”Oku
  5. 5Mâide Sûresi, s. 13“Zâhiri olarak bu işâretler imân, namaz, hac ve bunların rükûnları ve bunun dışında sayılamayacak kadar çok işâret vardır. Kadir gecesi, mirâc gecesi gibi Allah’”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.