İsrâ 70 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?

İsrâ Sûresi'nin 70. ayeti, insanoğlunun Allah katındaki özel konumunu, yani "mükerrem kılınmışlığını" vurgular. Bu mükerrem kılınmışlık, tasavvufî açıdan insanın potansiyel olarak Hakk'a en yakın varlık olmasıyla ilişkilidir. Ancak insan, aynı zamanda bu yakınlığı unutma eğilimindedir. Bu durum, "insân" kelimesinin hem "üns" (yakınlık, ünsiyet) hem de "nisyân" (unutmak) köklerinden türemesiyle açıklanır¹. Bu çelişik yapı, insanın hem yüce bir mertebeye sahip olduğunu hem de bu mertebenin idrakinden uzaklaşabileceğini gösterir.

Fusûsu'l-Hikem'de İsmail Fassı, bu insanî hakikati derinlemesine işler. İsmail Fassı, "Hikmet-i Aliyye" yani yüce hikmet olarak adlandırılır ve insanın "saîd olma sırrını" barındırır². Bu fass, her kulun kendi "Rabb-ı hâs"ına, yani özel Rabbine olan mârifetini, teslimiyetini ve rızasını konu edinir². İsrâ 70'teki "mükerrem kılınma" hâli, İsmail Fassı'nda ele alınan bu özel Rabb ile olan ilişki, mârifet ve teslimiyet ekseninde anlam kazanır. İnsanın bu mükerremiyetini idrak etmesi ve Hakk'a olan yakınlığını unutmaması, İsmail Fassı'nın temel konularından biridir. Bu bağlamda, İsrâ 70'teki ilahi lütuf, İsmail Fassı'nın sunduğu irfanî bakış açısıyla daha iyi anlaşılır. Fusûsu'l-Hikem'de Uzeyrî, İsmailî, Hûdî ve Ya'kûbî Fassları'nda bu konudaki sırlar ve hakikatler açıklanır³.