İçeriğe atla

İsrâ 70 ayetinin Terzibaba'ya göre amelî yansıması nedir?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme4 kaynak
Kısa cevap

İsrâ Sûresi'nin 70. âyetinde geçen "Her bir kimse kendi hâlinin şâkili olan yol üzerinde amel eder" ifadesi, Terzibaba'ya göre, insanın amellerinin onun sabit hakikatlerinin bir yansıması olduğunu belirtir. Bu, amelin kurgusunun Hak'tan, tatbikatının ise kuldan olduğu "amel-i salih" kavramıyla ilişkilidir. İrfan ehli nezdinde, kişinin ameli onun içsel durumunun, yani sabit hakikatinin bir tezahürüdür ve bu durum, başkaları için hoş olsun ya da olmasın, o fiilin yapılmasını kaçınılmaz kılar¹. Dolayısıyla, amel kişinin aynasıdır ve onun içsel âlemini dışa vurur.

Detaylı cevap

İsrâ Sûresi'nin 70. âyeti, tasavvufî açıdan amelin kişinin özüyle olan derin bağını vurgular. Terzibaba'ya göre bu âyet, her insanın kendi sabit hakikatlerinin yatkınlığı doğrultusunda amel ettiğini ifade eder¹. Bu durum, amelin sadece dışsal bir eylem olmadığını, aynı zamanda kişinin içsel hâlinin, yani şâkilinin bir tezahürü olduğunu gösterir.

Amel-i salih kavramı bu bağlamda önem kazanır. "Ameli Salih Kurgusu haktan, tatbiki kuldan olan amellerdir" tanımı, irfan ehli nezdinde amelin ilahî bir kurguya sahip olduğunu, ancak kul tarafından icra edildiğini belirtir². Eğer amelin kurgusu nefse ait ve tatbiki de nefsi emmâreye ait olursa, bu "amel-i gayri salih" olur². Bu ayrım, amelin kaynağının ve niyetinin önemini ortaya koyar.

İsrâ 70'teki "amel"in kişinin sabit hakikatlerinin yatkınlığı olması, o fiilin başkaları için hoş gelsin veya gelmesin, mutlaka yapılacağını ifade eder³. Bu, kişinin içsel yapısının, amelleri üzerinde belirleyici bir rol oynadığını gösterir. Amel, kişinin kendisini ve Rabbini tanımasının bir yolu olarak da görülebilir; zira "amelden kişi görünür, kişiden ameli göründüğü için 'Aynalık' oluşur"⁴. Bu "aynalık" durumu, amelin kişinin iç dünyasının bir yansıması olduğunu ve kişinin manevi mertebesini gösterdiğini anlatır.

Sonuç olarak, Terzibaba'ya göre İsrâ 70, amelin kişinin sabit hakikatlerinin bir dışavurumu olduğunu, amel-i salihin ilahî kurguya dayandığını ve kişinin amellerinin onun içsel hâlinin bir aynası olduğunu vurgular.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.3643“Bu mübarek beyitte "Her bir kimse kendi hâlinin şâkili olan tarîk üzerinde amel eder" (İsrâ, 17/84) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ve o amel onun sabit haki”Oku
  2. 2Secde Sûresi · s.128““ Ameli Salih Kurgusu haktan, tatbiki kuldan olan amellerdir ” İz-Terzibaba. Bu tanımda irfan ehli nezdinde olan bir tanımdır. Tersi olan durumda kurgusu Nefse ”Oku
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3 · s.3640“Bu mübarek beyitte "Her bir kimse kendi hâlinin şâkili olan yol üzerinde amel eder" (İsrâ, 17/84) ayet-i kerimesine işaret edilir. Ve o amel onun sabit hakikati”Oku
  4. 4Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.102“Ayeti okuduğumuzda “acep ne ola ki? Ameller hafif kaldı” sorusunu akla getirir. Her mertebeden cevabı farklıdır. Şeriat, tarikat, hakikat ve marifet mertebeleri”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.