Kadr 1-5 ayetinin Terzibaba'ya göre amelî yansıması nedir?

Kadr Sûresi'nin ilk beş âyeti, tasavvufî vücud bahsindeki Hazarât-ı Hamse (beş ilâhî hazret) mertebeleriyle ilişkilendirilir¹. Bu mertebeler, varlığın Hak'tan halka doğru tedrîcî tenezzülünü gösterir.

1. "İnnâ enzelnâhu fî leyletil Kadr" (Kadr 97/1): "Muhakkak ki biz onu Kadir Gecesi'nde indirdik." Bu âyet, Hakikat-i Muhammediyye mertebesinin payına düşer¹. Hakikat-i Muhammediyye, lâ-taayyün mertebesinden sonraki ilk taayyün olan ahadiyyet ile ilişkilendirilebilir; zira ahadiyyet, Hak'ın sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, sırf 'tek' olma kademesidir.

2. "Ve mâ edrâke mâ leyletül Kadr" (Kadr 97/2): "Kadir Gecesi'nin ne olduğunu sana ne bildirdi?" Bu âyet, kurb ehli ile zât mertebesinin payını ifade eder¹. Zât mertebesi, lâ-taayyün olarak da bilinen, Hak'ın sırf zâtı, hiçbir nispet ve sıfat kabul etmeyen gayb-ı mutlak hâlidir.

3. "Leyletül Kadri hayrun min elfi şehrin" (Kadr 97/3): "Kadir Gecesi bin aydan hayırlıdır." Bu âyet, akl-ı küll'den yetimlik ile sıfat mertebesinin payına düşer¹. Sıfat mertebesi, vâhidiyyet ile ilişkilidir; burada esmâ ve sıfatlar tafsîl bulur, a'yân-ı sâbite Hak'ın ilminde sâbit olur.

4. "Tenezzelül melâiketü ver-rûhu fîhâ bi-izni Rabbihim min külli emrin" (Kadr 97/4): "Onda melekler ve ruh, Rablerinin izniyle her bir işten inerler." Bu âyet, yoksulluk ile kimliğin fani olmasıyla esmâ mertebesinin payını gösterir¹. Esmâ mertebesi, vâhidiyyetin bir veçhesi olup, ilâhî isimlerin tecellî ettiği alandır. Rûh, bu mertebede nûr-u Muhammedî, hayât-ı sermedî ve ilm-i ledün ile irtibatlıdır.

5. "Selâmün hiye hattâ matlaıl fecr" (Kadr 97/5): "O (gece), fecrin doğuşuna kadar selâmdır (selâmettir)." Bu son âyet, Hakk yolculuğu seyrine çıkmış olanların ef'âl mertebesinden payıdır¹. Terzi Baba'ya göre, bu âyetin sayısal değeri (97+34=131) "Selâm" esmâsının sayısal değerine denk gelir ve bu esmâ, Terzi Baba'nın hususî esmâsıdır². Bu, sâlikin yolculuğunda fecrin doğuşuna kadar süren bir esenlik ve selâmet hâlini, yani ilâhî fiillerin tecellî ettiği bir huzur ve teslimiyet makamını işaret eder. Bu tecellîler, sâlikin kalbinde, rûhunda ve sırrında zuhur eden hâllerle amelî bir yansıma bulur.