Kerâmet nasıl gerçekleşir?
Kerâmet, velîlerden zuhûr eden, âdetin yasalarını aşan olağanüstü hâller olup, Allah'ın ikrâmı ve lütfuyla gerçekleşir. Bu ikrâm, bazen bir velînin talebi üzerine¹, bazen de velâyet makamının bir alâmeti olarak ortaya çıkar. Kerâmetin gerçekleşme biçimleri hissî (duyularla idrâk edilen) ve manevî (ahlâkî/ilmî) olmak üzere iki ana türde incelenir; ancak tasavvuf büyükleri, kişinin kendi hakikatini ve eşyanın hakikatini idrâk etmesi olan "kerâmet-i ilmiyye"yi en büyük kerâmet olarak kabul eder²·³. Bu ilmî kerâmet, Allah'ı bilmek ve marifetullaha sahip olmakla eşdeğer görülür ve harikulade hâllerden daha yücedir⁴.
Detaylı cevap
Kerâmetin gerçekleşmesi, Allah'ın velî kullarına yönelik bir ikrâmı ve lütfu olarak tezahür eder. Bu ikrâm, bazen velînin bir talebi üzerine Allah Teâlâ tarafından yerine getirilir ve bu durum, velî için Allah ile olan makamının sağlamlığına delil olur¹. Kerâmetler, genel olarak iki ana türde gerçekleşir: kerâmet-i hissiyye ve kerâmet-i ma'neviyye.
Kerâmet-i hissiyye (veya kerâmet-i kevniyye), duyularla idrâk edilen, maddî âlemde meydana gelen olağanüstü olaylardır. Bunlar, tayy-ı mekân (anında uzak bir yere gitme), keşf-i kabûr (kabir hâllerini görme) gibi hâllerdir. Ancak tasavvufta bu tür maddî oluşumları içeren kerâmetlere pek itibar edilmez, zira bunlar geçici olup sâliki kibre düşürebilir²·⁵. Nitekim, "hop hop hop zıplayarak 3 metre 5 metre yukarıya çıkma" gibi durumlar "çocuk oyuncağı" olarak nitelendirilir⁶.
Kerâmet-i ma'neviyye ise ahlâkî ve manevî kerâmetlerdir. Bunlar arasında istikâmet üzere kalmak, sabra muvaffak olmak ve niyetin Hak ile birlikte olması gibi hâller bulunur. Bu manevî kerâmetlerin en büyüğü ve en önemlisi kerâmet-i ilmiyyedir². Kerâmet-i ilmiyye, kişinin kendi hakikatini ve eşyanın hakikatini idrâk etmesiyle gerçekleşir²·³·⁶. Bu, Allah'ı bilmek ve marifetullaha sahip olmakla eşdeğerdir ve her türlü keşf ve kerâmetten daha yücedir⁴. Gerçek kerâmetin, kibir, gurur ve benlikten arınmış bir şekilde Hakk'ı idrâk etmek olduğu vurgulanır⁷. Peygamberlerin ve evliyaların, dış ve iç duyularla idrâk edilemeyen, tanımlanması ve açıklanması mümkün olmayan gizli kerâmetleri de vardır ki, bunlar bu âlemde kullanılan kelimelerle ifade edilemez⁸. Kerâmetin bir diğer gerçekleşme biçimi ise istidrâc ile karıştırılmamasıdır; istidrâc, inkârcı veya fâsık kimselere Allah'ın azaba çekmek için verdiği yanıltıcı olağanüstü hâllerdir⁹. Bu nedenle, bir mü'minin bir harikanın zuhurunu gördüğünde onu kerâmete hamletmesi uygun görülür, zira kerâmeti tasdik eden ehli kerâmettir¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.27“Bu KELÂM tecellisine nail olan bazı zâtlar da, kerametler talebinde bulunurlar. Allahü Teâlâ ise… İkram babından onun bu talebini yerine getirir. O keramet ikra”Oku
- 2Terzi Baba (Cilt 1) · s.235“Kerameti Kevniyye Kerameti İlmiyye Kerameti Kevniyye : Belli bir zaman içinde olup biten, geçip giden kerametlerdir. Maddi olan oluşumları içerdiği için tasavvu”Oku
- 3TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları · s.193“İşte Peygamber Efendimiz “ya Rabbi bana eşyanın hakikatini göster” dediği sır hikmetin yolunu ve kapısını bize açmakta ve şunu da ifade edebiliriz ki bu alemde ”Oku
- 4Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2) · s.171““Allah’ı bilmek her türlü keşf ve kerametten daha yücedir. Harikulade haller velinin vazifelerinden değildir. Ondan ister bu tür kevni kerametler zahir olsun is”Oku
- 5K1-89
- 6Sohbet Arası Sohbetler (23) · s.116“İşte en büyük kerameti kendisi buldu. Bir kişinin hop hop hop zıplayarak 3 metre 5 metre yukarıya çıkmasına keramet derler. Bu çocuk oyuncağıdır, bu irfâniyetin”Oku
- 7Gülşen-i Râz ve Şerhi (1) · s.162“Ol Hakk-perest kerâmettir sana; Eğer kibir, gurur ve benlik olmazsa. Gerçek keramet gerçek Hakk’ı idrâk etmektir. Gerçek varlığını idrâk etmedikten sonra geriye”Oku
- 8Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 · s.1311“Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâssa ve beyana gelmez. &10024; 1196. Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâssa ve beyana gelmez. O ahitlerine vefalı olan p”Oku
- 9İstidrâc
- 10Tuhfetu'l-Uşşâkî · s.40“KERAMET: Bir mü'min bir mü'minde bir harikanın zuhurunu görse keramete hamletmesi layık ve münasiptir, zira kerameti tasdik eden ehli keramettir, zira tasdik si”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.