Kerâmet nedir?

Kerâmet, tasavvufta velâyet alâmeti olarak kabul edilse de, tek başına velâyetin kesin delili sayılmaz. Klasik tasnifte kerâmet iki ana türde zuhûr eder: Kerâmet-i hissiyye ve Kerâmet-i ma'neviyye. Kerâmet-i hissiyye, duyularla idrak edilen, belli bir zaman içinde olup biten ve geçip giden hârikulâde olaylardır; keşf-i kabûr (kabir hâllerini görme), tayy-ı mekân (anında uzak yere gitme) ve gayb haberleri verme gibi durumları içerir³. Ancak tasavvufta maddi oluşumları içerdiği için bu tür kerâmetlere pek itibar edilmez³. Zira bu tür kerâmetler sâliki kibre düşürebilir.

Kerâmet-i ma'neviyye ise, ahlâkî ve manevî kerâmetlerdir; istikâmet üzere kalmak, sabra muvaffak olmak, niyetin Hakk'la birlikte olması gibi hâlleri kapsar. Bu tür kerâmetler, ilâhî ledünnî bilgi yönünden oluşan kerâmetler olup, söylenen sözler, sohbetler, yazılan yazılar ve kitaplar bu bölümün içeriğine girer³. Tasavvuf büyükleri, özellikle Cüneyd-i Bağdâdî ve İmâm Rabbânî, manevî kerâmetin daha üstün olduğunu belirtirler, çünkü bu, istikâmetin garantisidir. En büyük kerâmet, kişinin kendi hakikatini ve eşyanın hakikatini idrak etmesidir¹·³·⁴. Allah'ı bilmek, her türlü keşf ve kerâmetten daha yücedir⁵. Kerâmetin bir diğer mertebesi ise, bazı zâtların kelâm tecellisine nail olarak Allah'tan ikram babından kerâmet talebinde bulunmaları ve bu kerâmetin onlara Allah ile olan makamlarının sağlamlığını gösteren bir delil olmasıdır⁶. Kerâmet, mu'cizeden farklı olarak iddia taşımaz ve sahibinin mahremiyetinde zuhûr eder. İstidrâc ise, inkârcı veya fâsık bir kimseye, onu azaba çekmek için verilen yanıltıcı olağanüstü hâller olup, görünüşte kerâmete benzese de özünde tam zıttıdır⁷.