Kurban kavramı, lugat anlamından farklı olarak tasavvufta nasıl tanımlanır?

Kurban kavramı tasavvufta üç katmanda ele alınır. Birinci katman, zâhirî kurbandır; bayram günlerinde, hacda, akîka veya nezir vesilesiyle hayvan kesimi gibi fıkhî bir ibadettir. Bu katmanda, kurban edilecek hayvanın belirli özelliklere sahip olması ve ibadet maksadıyla kesilmesi esastır¹. Hazmi Baba'nın uygulaması, dış görünüşte kusurlu olsa da kurban olmaya engel olmayan hayvanları seçerek, onlara kimsenin tenezzül etmemesi durumunda dahi kurbanlık olmaktan mahrum kalmamalarını sağlaması, bu zâhirî kurbanın ruhaniyetine dair derin bir bakış açısı sunar². İkinci katman, ahlâkî kurbandır; sâlikin Hak için malını, vaktini, makâmını veya alıştığı bir lezzeti feda etmesidir. Bu, cömertliğin ve fedakârlığın bir tezahürüdür. Üçüncü katman ise vücudî kurbandır; sâlikin kendi nefsini Hakk'a kurban etmesi, yani fenâ fillâh hâlinin somutlaşmasıdır. Bu mertebede kurban edilen, hayvan değil, sâlikin "vücud iddiâsı"dır. Hz. İbrâhîm ve Hz. İsmâîl kıssası, bu vücudî kurbanın klasik metnidir; baba ve oğulun rızâ ile teslimiyeti, nefsini kurban etmenin en yüce örneğini teşkil eder. Bu bağlamda, tasavvufta kurban, Allah'a yakınlaşma (takarrüb) için bir vesile olarak görülür ve sâlikin manevî yolculuğunda nefsini arındırma ve Hakk'a teslim olma sürecini ifade eder.