Levlâke hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Levlâke hâline ulaşmak için sâlikin nefs mertebelerini aşarak beşerî nefsini terbiye etmesi ve İlâhî nefse ulaşması gerekmektedir. Bu hâl, özellikle fenâfillâh mertebesiyle ilişkilendirilir ve nefs-i emmârenin kesâfetinden kurtulup latîf manalara ulaşmayı gerektirir. Zira "beşerî nefs" ortadan kalktığında "İlâhî nefs"in zuhur edeceği belirtilir¹. Levlâke hâli, sâlikin kendi nefsini bilmesiyle Rabbini bilme (men arefe nefsehu fekad arafe Rabbehu) hakikatine ermesi ve "ölmeden evvel ölme" (mûtû kable en temûtû) sırrına vâkıf olmasıyla mümkündür²·³. Bu, nefs-i emmârenin zulmetinin aşılmasıyla başlayan ve fenâfillâh mertebesine ulaşan bir sülûk sürecidir⁴·⁵.
Detaylı cevap
Levlâke hâli, "Eğer sen olmasaydın, olmasaydın bu âlemleri halk etmezdim" (Hadis-i Şerif) mânâsına gelen bir ilâhî hitaptır ve tasavvufî sülûkun nihai gayelerinden birini işaret eder²·³. Bu hâle ulaşmak, sâlikin yedi nefs mertebesini aşarak beşerî varlığının kesâfetinden kurtulmasıyla mümkündür⁶·⁷. Özellikle nefs-i emmârenin zulmeti aşılmadan, yani şehvet, gazap, kibir gibi kötü huylardan arınmadan bu latîf hâllere erişilemez (K2-T3 — K2).
Sâlikin bu yolda ilerlemesi, "emmâre nefs"ten başlayarak yukarıya doğru mertebeleri aşmasıyla gerçekleşir⁶. Bu süreçte nefs-i emmârenin "gruz gazları" zikirle izale edilerek fenâfillâh mertebesine ulaşılır⁵. Fenâfillâh, yani İseviyet mertebesi ve Ruh-ul Kuds tecellisi olmaksızın, beşeriyetin ölümü gerçekleşmeden Hakk ile bâki olmak ve Hakk'a ulaşmak mümkün değildir⁸.
Levlâke hâli, aynı zamanda "kendi nefsine ârif olan/bilen, kendisinin Rabbına ârif olur (bilir)" (men arefe nefsehu fekad arafe Rabbehu) hadis-i şerifinin de bir tezahürüdür². Bu, sâlikin nefsini tanıyarak Rabbini tanıması ve "ölmeden evvel ölünüz" (mûtû kable en temûtû) emrine uygun olarak beşerî varlığından sıyrılarak İlâhî hakikatlere vâsıl olması demektir³. Bu mertebeler aşıldığında, sâlikin kalbi sâkinleşir ve Hak ile huzura erer ki bu durum nefs-i mutmainne ile başlayan bir sükûnet hâlidir (K1-530 — K1). Nihayetinde, nefs-i merdiyye (Allah'ın kendisinden razı olduğu nefs) ve nefs-i safiye (saflaşmış, arınmış nefs) mertebeleriyle sülûk kemâle erer (Nefs-i Merdiyye; Nefs-i Safiye).
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Yûsuf Sûresi · s.27“Hacca gidebilen, Mısıra gidebilen, baş şehire gidebilen, bizi gönül âlemimize ulaştıran… Kervana katılarak, “tek bir’e” ulaşmak, Mısır’a sûltan olmak, sonra da ”Oku
- 2En'âm Sûresi · s.148““Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik” (Hadis-i Küdsi) (levlâke levlâk lemâ halaktul eflâk) “Eğer sen olmasaydın, olmasaydın bu âlemleri halk etmez-”Oku
- 3Necm (Yıldız) Sûresi · s.72““Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik” (Hadis-i Küdsi) “levlâke levlâk lema halaktul eflâk” “Eğer sen olmasaydın, olmasaydın bu âlemleri halk etmezd”Oku
- 4K2-T3 — K2
- 5Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.109“Madde-Maden mertebesi sıfât/fenâfillah mertebesi ve bu hâl yaşatışıdır. Bu hâle ulaşmak yapılan zikir ile vücutta oluşan nefsi emmare gruzu gazlarının izale edi”Oku
- 6Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri · s.26“.” Bilindiği gibi “nefs” ismi verilen “Rabb’âni letafet” in (7) mertebesi vardır. ... Ve yine “nefs” isminin “İlâh-i letafet” olarak’ta mertebeleri vardır, bunl”Oku
- 7Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003) · s.126“İşte içinde bulunduğumuz hal o. Şeriat mertebesi kaba bir halde yaşandığından yani fiziki ön planda tuttuğundan, maddeyi ön planda tuttuğundan, latif olan manal”Oku
- 8TB. Kelime-i Îseviyye · s.101“İşte fenafillah olmasa yani İseviyet mertebesi Ruh-ul Kuds tecellisi olmasa, öldürmese yani o Ruh-ul kuds ile cismin beşeriyetini İseviyetten gelen beşeriyetini”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.