Levlâke kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?

Levlâke, "levlâke levlâke lemâ halaktü'l-eflâk" şeklinde tam metni olan bir kudsî hadîstir ve "eğer sen olmasaydın, olmasaydın, bu âlemleri halk etmezdim" mânâsına gelir². Bu ifade, Cenâb-ı Hakk'ın hitabını, gönlünde/kucağında zuhura getirdiği "Mim"i Muhammediyye'ye yaptığını ve bütün âlemlerin bu "Mim"i Muhammedî'nin ve "Hamd" hakikatinin oluşumu olan Hakîkat-i Muhammediyye tabiriyle ifade edildiğini belirtir². Tasavvufta bu kavram, Hakîkat-i Muhammediyye doktrininin temelini oluşturur ve kâinatın Hz. Muhammed için halk edildiği fikrini taşır. Bu durum, Hz. Muhammed'in "asıl tek varlık" olduğu anlamına gelmez; aksine, kâinatın halk gayesi olan Hak'ın bilinmesinin, en kâmil insân-ı kâmil olan Hz. Muhammed'de tahakkuk etmesidir. "Küntü kenzen mahfîyyen, fa-ahbabtu en u'rafe, fa-halaktü'l-halka li-u'rafe" (gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim, bilinmek için halkı halk ettim) kudsî hadîsi ile Levlâke birleştirildiğinde, Hak'ın gizli olduğu, bilinmek istediği ve bu bilinme mahallinin insân-ı kâmil (Hz. Muhammed) olduğu, sonra onun aracılığıyla kâinatın halk edildiği doktrini tamamlanır. Dolayısıyla, Hz. Muhammed'in hakikati kâinattan öncedir ve bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin asıl mesnedidir. Bu derin mâna, Fusûsu'l-Hikem'de Muhammediyye Fassı'nın "ferdiyyet" bahsinde ele alınır ve Levlâke'nin bu fass ile doğrudan ilişkili olduğunu gösterir.