Lokmâniyye Fassı'nın ana konusu nedir?

Lokmâniyye Fassı, tasavvufî irfânın derinlikli konularından olan ilâhî dileme ve rızık iradesini merkezine alır. Bu fassın temelinde, ilâhlık mertebesinde ve vahidiyyet mertebesinde, Hakk'ın varlığında sabit olan sabit hakikatlerin O'nda gizlenmesi ve Hakk'ın varlığının bu hakikatler ile yoğun ve belirli olması fikri yatar². Bu bağlamda, söz konusu sabit hakikatler Hakk'ın gıdası olarak nitelendirilir ve Hak'ın bunlar ile rızıklandığı belirtilir. İlâhî dileme, rızık iradesine ilişkin olduğu zaman, varlıkların sabit hakikatlerinin tamamı Hakk'ın gıdası hâline gelir². Bu konudaki açıklamaların İbrahim Fassı'nda da geçtiği ifade edilir². Ayrıca, "kâne" kelimesi hakkındaki incelemeler de Lokmâniyye Fassı'nda "Muhakkak Allah Latîf'tir, Habîr'dir." (Lokman, 31/16) ayetinin açıklanmasında yer alır¹. Bu incelemeler, can çekişen kimsenin, can çekişme anında gözlem yoluyla hakikatine vâkıf olduğu hallere uyanık bulunduğu halde ruhunun alınması ve "İnsan ne halde olursa, o hal üzere ruhu alınır." sözünün uygunluğunu açıklar. Çünkü can çekişen kişi, intikal anında o hal üzere ruhunu teslim eder¹. Bu durum, ilâhî dilemenin ve rızık iradesinin varlıklar üzerindeki tesirini ve her anın bir tecellî olduğunu gösterir.