İçeriğe atla

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü) ve Salât (Namaz)'ın tasavvufî dilleri arasındaki fark nedir?

Çaprazlama5 görüntülenme14 kaynak
Kısa cevap

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü) ve Salât (Namaz) kavramları arasındaki tasavvufî fark, birinin bir eser adı, diğerinin ise çok katmanlı bir ibadet ve mârifet hâli olmasıdır. Lübbü'l-Lübb, tasavvufî ilimlerin müşahede ile toplandığı, özün özünü ifade eden bir eser iken¹, Salât, lugatta duâ, akâidde farz ibadet, mârifette ise kulun Hakk ile mîrâcıdır. Salât, Terzibaba külliyatında ef'âl mertebesindeki beş vakitten Salât-ı Dâimûn'a uzanan mertebeli bir kavram olarak okunur; hareketler Âdem'i yazar, vakitler fenâ-bekâ haritasını çıkarır, sözler peygamber meşreblerini canlı tutar². Bu bağlamda Lübbü'l-Lübb bir bilgi kaynağını, Salât ise hem bir ibadeti hem de bu ibadet aracılığıyla ulaşılan mârifet ve Hakk ile sürekli irtibat hâlini temsil eder.

Detaylı cevap

Tasavvufî kavramların anlaşılmasında "üç açılım dili" esastır: lugat, akâid ve mârifet. Bu çerçevede Lübbü'l-Lübb ve Salât kavramları farklı katmanlarda ele alınır.

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü), verilen kaynaklarda "Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim" olarak tanımlanan "Gönülden Esintiler" adlı bir külliyatın veya bir bölümünün adıdır¹·³·⁴·⁵·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰·¹¹·¹²·¹³. Bu ifade, Lübbü'l-Lübb'ün tasavvufî bilginin özünü, çeşitli kaynaklardan damıtılmış hikmeti ve müşahede yoluyla elde edilen irfanı temsil eden bir eser veya metin olduğunu gösterir. Yani, Lübbü'l-Lübb, mârifet dilinde bir bilgi kaynağı ve irfanî birikimin özüdür.

Salât (Namaz) ise, çok daha geniş ve katmanlı bir kavramdır. Lugat dilinde "duâ, hayır duâsı" anlamına gelir. Akâid dilinde, günde beş vakit kılınan farz ibadet olarak tanımlanır. Mârifet dilinde ise "mü'minin mîrâcı"dır; kulun Hakk'a, Hakk'ın da kuluna teveccüh ettiği iki taraflı bir buluşmadır. Salât, tasavvufta beş katmanda işler: zâhirî namaz (Cibrîl hadîsindeki şartlarla), huşû namazı (kalbin Hakk ile birlikte olma hâli), zikr namazı (Hakk'ı anmak için kılınan namaz), mîrâc namazı (Hakk ile dikey buluşma) ve Salât-ı Dâim (her nefeste Hakk ile irtibat kurma makamı)¹⁴. Terzibaba külliyatında Salât, ef'âl mertebesindeki beş vakitten Salât-ı Dâimûn'a uzanan mertebeli bir kavram olarak okunur; hareketler Âdem'i yazar, vakitler fenâ-bekâ haritasını çıkarır, sözler peygamber meşreblerini canlı tutar². Bu yönüyle Salât, hem bir ibadet pratiği hem de sâlikin Hakk'a ulaşma ve O'nunla sürekli irtibat hâlinde olma yolculuğunun bir aracı ve tezahürüdür.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Sohbet Arası Sohbetler (26) · s.122“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  2. 2Salât -
  3. 3Esintiler (4) · s.476“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  4. 4Kıyâmet Sûresi · s.230“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  5. 5İnsân-ı Kâmil (Cilt 6) · s.88“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  6. 6Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000) · s.185“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  7. 7Sohbet Arası Sohbetler CD 18 · s.167“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  8. 8Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006) · s.129“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  9. 9Muhtelif Mevzular Sohbetleri (2011) · s.119“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  10. 10TB. Kelime-i Âdemiyye · s.265“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  11. 11Tûr Sûresi · s.92“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  12. 12Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003) · s.191“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  13. 13Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.169“NAKİL : Muhtelif eserlerden, Mesnevi’i şerif, İnsân-ı Kâmil, Fusûsu’l Hikem ve sohbetlemizden müşahede ile toplanan ilim. (Gönülden Esintiler) 1. Necdet Divanı:”Oku
  14. 14K1-6, Salât -, Salât-ı Dâim - Wiki
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.