Melekût kavramı hangi durumlarda bozulur veya gizlenir?

Melekût, tasavvufta ruhânî varlıkların mertebesi olup, mülk-i a'lâ ve melâike âlemi anlamına gelir. Bu âlemin kendisi, Allah'ın halkı ve düzeni gereği varlığını sürdürür ve bozulmaz. Ancak, insanın bu âlemi idrak etme veya müşâhede etme kabiliyeti çeşitli sebeplerle gizlenebilir. Birincisi, içsel olan kuvvetin, yani ruhânî hükümlerin üstün gelmemesi durumunda, dışsal olanın hükümleri, yani nefsânî sıfatlar baskın çıkar ve melekût âleminin idrakini perdelere². Cevizin içi olgunlaştığında kabuğunun çatlaması gibi, ruhânî hükümler kuvvet bulduğunda nefsânî sıfatlar gizlenir ve hakikat ortaya çıkar². İkincisi, İblîs örneğinde görüldüğü gibi, cemâl ve celâl nurlarını göremeyip yalnızca sûrete takılmak, melekût âleminin müşâhedesini engeller¹. İblîs, Âdem'de tecellî eden hakikati değil, sadece toprağı ve şekli görmüştür; bu durum, riyakârların ve dalkavukların hakikati müşâhede edemeyip sûretle perdelenmesine benzer¹. Üçüncüsü, tasavvufî bir hâlin bozulmasına veya gizlenmesine yol açan genel sebepler, melekût âleminin idrakini de etkileyebilir. Bunlar arasında niyet bozulması (riyâ, sum'a, ucb), şer'î edebin terk edilmesi ve gaflet ile ülfet sayılabilir. Niyetin bozulması, amellerin ve hâllerin tahakkuk etmemesine, yani gizlenmesine neden olur. Şer'î ölçülere uymayan bir hâl ise istidrâca dönüşerek Hak'tan değil, nefsten veya cinden kaynaklandığını gösterir. Son olarak, sâlikin hâlin sahibinden gâfil olup hâle âşık olması, hâlin gizlenmesine yol açar; bu durum bazen lütuf olarak gelerek sâliki bekâ-i tâm öncesi temkîne hazırlar. Kalbin gözü berzah hallerini ve melekûtu müşahede etme kabiliyetine sahipken³, bu kabiliyetin perdelenmesi, yukarıda belirtilen mânevî engellerle yakından ilişkilidir.