Melekût kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Melekût kavramının zuhûr ettiği mahaller, tasavvufî vücud mertebeleri içinde ruhânî varlıkların bulunduğu orta mertebedir. Bu mertebe, Hakk'ın esmâ mertebesi ve Rubûbiyyet mertebesi olarak da ifade edilir¹. Melekût âlemi, Ceberût âleminin coşmasıyla meydana gelmiş ve kendisi de Mülk âleminin zuhuruna vesile olmuştur²·³. Melekût âleminde bulunan programların şehadet âleminde zuhuru, bu âlemin varlık sebebidir ve şehadet âlemi, zuhur seyrinin son noktasıdır⁴. Risâle-i Gavsiyye'ye göre, Nâsut ile Melekût arasındaki her tavır şeriat, Melekût ile Ceberût arasındaki her tavır ise tarikattır⁵.
Detaylı cevap
Melekût, tasavvufta vücud mertebelerinden biri olup, ruhânî varlıkların mahallidir. Zuhûr mahalleri, bir kavramın hangi mertebede, hangi makamda ve hangi hâlde belirdiğini ifade eder. Melekût, Hazerât-ı Hamse içinde, yani lâhût, ceberût, melekût, misâl ve nâsût sıralamasında orta mertebede yer alır. Bu mertebe, aynı zamanda Rubûbiyyet mertebesi ve esmâ mertebesi olarak da isimlendirilir; ruhlar âlemi olarak da bilinir¹.
Hakk'ın "gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim" (küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe) düsturuna göre, Zât-ı İlâhî'nin coşmasıyla Ceberût âlemi zuhura gelmiş, Ceberût âleminin coşmasıyla da Melekût âlemi meydana gelmiştir. Melekût âlemi de coşarak Mülk âleminin zuhuruna sebep olmuştur²·³·⁶. Bu "coşma" ifadesi, Zâtî meyil ve Zâtî meylin gerekliliğini anlatır³.
Melekût âleminde bulunan programların bu şehadet âleminde zuhur etmesi, şehadet âleminin varlık sebebidir. Şehadet âlemi, zuhur seyrinin son noktasıdır ve Hakk'ın Zâtî tecellisi olan "Beytullah"ı içinde barındırır⁴. İrfan ehli, Hakk'ın Zâtî zuhurunun bu mahallerde gerçekleştiğini idrak ederler⁷. Risâle-i Gavsiyye'de belirtildiği üzere, Nâsut ile Melekût arasındaki her tavır şeriatı, Melekût ile Ceberût arasındaki her tavır ise tarikatı temsil eder⁵. Bu durum, Melekût'un sülûkî zuhurda da bir geçiş mertebesi olduğunu gösterir. Âlem-i Melekût'un iktizââtına muvafık olan bâtınî ahvâli, ehl-i gaflet tarafından idrak edilemezken, ahvâl-i melekûtu müşâhede edenler tarafından anlaşılır⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 48“Orası ne oluyor Rubûbiyyet mertebesi oluyor. Yani Rabb terbiyecilik mertebesi oluyor. Başka ifadeyle esmâ mertebesi oluyor. Daha başka ifadeyle Melekût mertebes”Oku
- 2Kamer Sûresi, s. 153““Lahut” da derler... “ küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe”, “gizli bir hazineydim ”, hükmüne ve düsturuna göre; “Zat’ı ilahî” coşarak “ceberut âlemi” n”Oku
- 3Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4), s. 150““küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe”, “gizli bir hazineydim ”, hükmüne ve düsturuna göre; “Zat’ı ilahî” coşarak “ceberut alemi” ni zuhura getirdi... On”Oku
- 4İnsân-ı Kâmil (Cilt 4), s. 190“İş, anlatıldığı gibi olunca, melekût âleminde bulunan şeylerin bu mülk âleminde zuhuru gerekir… Melekût âleminde olan programlar bu şehadet âleminde zuhuru olma”Oku
- 5Risâle-i Gavsiyye, s. 2“Bütün varlıkta Allah’ın zuhurlarını müşâhede ettiğimizde her müşâhede ettiğimiz esmâ ve sıfat zuhurlarından zuhur olarak Allah’ı idrâk ettiğimiz için Allah, All”Oku
- 6Lübbü'l-Lübb (Özün Özü), s. 13““ küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe”, “gizli bir hazineydim ”, hükmüne ve düsturuna göre; “Zat’ı ilahî” coşarak “ceberut alemi” ni zuhura getirdi... O”Oku
- 7Fussilet Sûresi, s. 80“İşte bu irfan ehli mahaller lillâhi “Allah içindir,” yani Zât-ı zülcelâlin, o mahallerde Zât-î zuhurunun olmasıdır, gene bu yüzden o mahaller Hakk’ın zâtının zu”Oku
- 8Mesnevî Cilt 5 · Beyit 1679 (s. 447)“Zâhiri, âlem-i mülkten ve bâtını âlem-i melekûttandır. Zâhirinin hey'eti ve ahvâli, âlem-i mülkün icâbâtıyla mütenâsibdir ve bâtınının hey'eti ve ahvâli dahi, â”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.