Meryem 56-57 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Meryem Sûresi 56-57. âyetleri, "Ey Muhammed! kitap'da idris'e dair söylediklerimizi de an; çünkü o dosdoğru bir peygamberdi. Onu yüce bir yere yükselttik"¹·² şeklinde ifade edilir. Tasavvufî okumada, Hz. İdris'in "sıddık" yani dosdoğru ve samimi bir nebi olması, sâlikin Hak yolundaki ihlâs ve sadakatini temsil eder. Bu doğruluk, amellerin Hak için yapılması, niyetin halka değil, yalnızca Hak'ka yönelmesi anlamına gelir. Âyette geçen "yüce bir yere yükseltilme" (mekânen aliyyen) ifadesi ise, sâlikin sülûk esnasında katettiği manevî mertebeleri, yani makâmları işaret eder. Makâm, sâlikin amel ve tahkik ile ulaştığı istikrarlı bir manevî duruş olup, hâlden farklı olarak süreklilik arz eder. Hz. İdris'in bu yükselişi, sâlikin tövbe, sabır, tevekkül, rızâ gibi makâmları birer birer aşarak mârifet ve fenâ gibi daha yüksek mertebelere ulaşmasını sembolize eder. Her bir makâm, sâlikin Hak'ın belirli bir isminin tecellîsine mazhar olduğu bir yaşam alanıdır. Bu âyetler, aynı zamanda, tasavvuftaki vuslat kavramıyla da ilişkilendirilebilir; zira vuslat, Hakk'a kavuşmak ve seyrin nihayetine ermektir³. Hz. İdris'in yüce bir yere yükseltilmesi, sâlikin manevî yolculuğunun sonunda ulaştığı kemâlât mertebesini ve Hakk'a yakınlığını ifade eder.