İçeriğe atla

Mesnevî-i Şerîf kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?

Kavram TanımıTemel düzey21 görüntülenme11 kaynak
Kısa cevap

Mesnevî-i Şerîf, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin altı cilt ve yaklaşık yirmi beş bin beyitten oluşan, tasavvufî hakikatleri hikâyeler ve mîrâcî tasvirlerle anlatan manzum eseridir. Tasavvufta "Kur'ân'ın özü" (Mağz-ı Kur'ân) ve "Pehlevî dilinde Kur'ân" olarak nitelendirilen bu eser, insan ruhunun Hakk'tan ayrılığının niyazı olan "Bişnev ez ney çün hikâyet mîkuned, ez cüdâyîhâ şikâyet mîkuned" dizesiyle başlar ve sâlikin manevî yolculuğunda rehberlik eder. Eser, Mevlânâ'nın talebesi Hüsâmeddin Çelebi'nin isteği üzerine yazılmış olup, tasavvuf edebiyatının zirvesi kabul edilir.

Detaylı cevap

Mesnevî-i Şerîf, tasavvufî derinliği ve öğretici üslubuyla öne çıkan bir eserdir. Mevlânâ, bu eserde doğrudan didaktik anlatım yerine hikâyeler aracılığıyla tasavvufî dersler verir. Örneğin, fil ve körler hikâyesi vahdet-i vücud derslerini, papağan ve tâcir hikâyesi mâsivâdan ayrılma derslerini, kerâmetler kıssası ise tarîkat usûllerini öğretir. Bu yöntem, "kıssa içinde kıssa" olarak bilinir; ana hikâye içinde alt hikâyeler açılır ve sonra ana hikâyeye dönülür. Eserin yapısı altı ciltten (defter) oluşur; her cilt dört ila beş bin beyit içerir ve toplamda yaklaşık yirmi beş bin beyit bulunur. Yazım süreci 1259-1273 yılları arasına denk gelir ki bu, Mevlânâ'nın ömrünün son on dört yılıdır. Defterler arasında yazılış tarzında farklılıklar gözlemlenir; ilk defter daha derli toplu iken, altıncı defter yarıda kesilen bir hikâye ile aniden biter. Mesnevî-i Şerîf'in şerhleri, tasavvuf ve klasik edebiyat alanında çalışanlara büyük kolaylık sağlamaktadır¹. Eser, Ahmed Avni Konuk gibi önemli şarihler tarafından ciltler halinde şerh edilmiştir²·³·⁴·⁵·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰·¹¹. Bu şerhler, âyet-i kerimeler, hadis-i şerifler, Farsça, Arapça ve Türkçe kelimelerin açıklamaları, şahıs ve yer isimleri, kitap adları ve terimler için indeksler içerir¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Mesnevî Cilt 13 · Beyit 330 (s. 10)“Âyet-i kerimeler, hadis-i şerifler, şerh esnâsında açıklaması yapılan Farsça, Arapça ve Türkçe kelimeler, şahıs ve yer isimleri, kitap adları ve terimler-bâzı k”Oku
  2. 2Enfâl Sûresi, s. 192“Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler –Kehf Sûresi– Tasavvuf Serisi 31- Sayfa 43 ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi Cilt 7 ↑ Doğruluk. Yanlış olmayan. Doğru ”Oku
  3. 3Enfâl Sûresi, s. 195“Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler –Kehf Sûresi– Tasavvuf Serisi 31- Sayfa 43 ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi Cilt 7 ↑ Doğruluk. Yanlış olmayan. Doğru ”Oku
  4. 4Hadîd Sûresi, s. 172“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK şerhi – Cilt 11, Sayfa 307… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK şerhi – Cilt 13, Sayfa 153… ↑ Necdet Ardıç – Gönülden Esinti”Oku
  5. 5Haşr Sûresi, s. 158“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK Şerhi - Cilt 1, Sayfa 504 ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK Şerhi - Cilt 4, Sayfa 246 ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK”Oku
  6. 6Kâf Sûresi, s. 181“Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 2, Sayfa 49… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi- Cilt 12, Sayfa 274… ↑ Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler – ”Oku
  7. 7Kamer Sûresi, s. 211“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 1, Sayfa 343… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 4, Sayfa 37 ↑ ( Cemheretü’l-luġa , “hkm”) ↑ http”Oku
  8. 8En'âm Sûresi, s. 232“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 4, Sayfa 421… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 1, Sayfa 421… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni Kon”Oku
  9. 9Muhammed Sûresi, s. 210“Mesnevi-i Şerif Ahmed Avni Konuk Şerhi – 12. Cilt sayfa 69… ↑ Necdet ARDIÇ – Gönülden Esintiler – Fatiha Sûresi – Tasavvuf Serisi 35 - Sayfa 127… ↑ https://isla”Oku
  10. 10Hadîd Sûresi, s. 173“Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK şerhi – Cilt 11, Sayfa 307… ↑ Mesnevi-i Şerif – Ahmed Avni KONUK şerhi – Cilt 13, Sayfa 153… ↑ Necdet Ardıç – Gönülden Esinti”Oku
  11. 11Zâriyât Sûresi, s. 183“Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 4, Sayfa 47… ↑ Mesnevi-i Şerif, Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 4, Sayfa 514… ↑ Necdet ARDIÇ - Gönülden Esintiler -”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.