Mücâhede hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Mücâhede hâline ulaşmak için Nefs-i Emmâre mertebesinin aşılması gerekmektedir. Nefs-i Emmâre, kişinin şehvet, gazap, kibir, hırs, haset, riya ve tamah gibi kaba hallerle renklenmiş, kötülüğü emreden en alt nefs mertebesidir¹·². Bu mertebeden kurtulmak ve mücâhedeye başlamak için tevbe-i nasûh ve mürşid-i kâmile teslimiyet zorunludur. Mücâhede, kişinin nefsi için değil, Hakk için mücadele etmesidir ve cihadın ilk adımı kendi nefsiyle mücadele etmektir³. Bu mücadele, ruhu kuvvetlendirerek nefiste tasarruf etmeyi ve Hakk'ın tecellilerine vâkıf olmayı sağlar⁴.
Detaylı cevap
Mücâhede, tasavvufî sülûkun temel taşlarından biridir ve sâlikin nefs-i emmâre mertebesinin zulmetini aşmasıyla başlar. Nefs-i Emmâre, kişinin dünyevî arzu ve günahlara sürükleyen, kötülüğü emreden nefs halidir⁵. Bu mertebede kişi, kaba toprak ve tabiat renkleriyle renklenmiş olup, bu hallerden arınmadıkça "nefs-i emmare" çukurunda kalma tehlikesiyle karşı karşıyadır¹. Mücâhede, bu kaba hallerden kurtulmak için yapılan bir iç mücadeledir.
Mücâhede, kişinin kendi nefsiyle olan cihadıdır; bu, eline silah alıp düşman gördüklerine saldırmak değil, öncelikle kendi nefsiyle mücadele etmektir³. Bu mücadele, ruhu mücâhede ve riyâzat ile kuvvetlendirerek nefiste tasarruf etmeyi amaçlar⁴. Nefs-i Emmâre'nin aşılmasıyla birlikte, sâlik Nefs-i Levvâme mertebesine geçer ki burada tevbe, inâbe ve mücâhede hâlleri zuhûr eder. Bu geçiş, sâlikin kendini kınadığı, vicdanının uyandığı ancak nefsî dürtülerin hâlâ var olduğu bir aşamadır. Mücâhede, ömrün sonuna kadar devam edecek bir süreçtir; ancak tevhid ilmi yerleştikten sonra mücâhede, müşâhedeye dönüşecektir⁶. Bu süreçte, zikir ve hatırlama yoluyla nefs-i emmâre gruzu gazları izale edilerek fenâfillah mertebesine ulaşılır⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Er-Rahmân · s.80“Kişinin (eğitim almadan evvel) “nefs-i emmaresi” bu renklerin her türlüsüyle, kaba halleriyle renklenmiştir. Eğer bu kaba toprak ve tabiat renklerini evvela ren”Oku
- 2K2-T3
- 3Risâle-i Gavsiyye · s.56“Ve daha dedi ki − Yâ Gavs, mücâhede, müşâhede denizlerinden bir denizdir ve balıkları da vâkıflardır. Müşahede denizine girmeyi irâde edene, mücâhede gerekir. Z”Oku
- 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.117“Erkeklik ilacı olan mücâhede ve riyâzâta devam et. Çünkü nefsin, ruhunun eşi olduğu halde, ruhun nefsinin hükmü altında zayıf ve âciz kalmıştır. Sen ise, onda i”Oku
- 5Nefs-i Emmare,
- 6Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.57“Bu yüzden ömrümüzün sonuna kadar mücahede olacaktır. Fakat tevhid ilmi yerleştikten sonra mücahede müşahedeye dönecektir. Ayeti kendimize döndürecek olursak; Sa”Oku
- 7Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.109“Madde-Maden mertebesi sıfât/fenâfillah mertebesi ve bu hâl yaşatışıdır. Bu hâle ulaşmak yapılan zikir ile vücutta oluşan nefsi emmare gruzu gazlarının izale edi”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.