Muhammediyye Fassı'nda peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.)'ın hangi sahnesi merkezîdir?

Muhammediyye Fassı'nda Hz. Muhammed (s.a.v.)'ın mîrâcı, tasavvufî idrâkin en önemli sahnelerinden biridir. Mîrâc, lugatte 'çıkış aleti' anlamına gelir ve Hz. Peygamber'in Mescid-i Aksâ'dan göklere yükselerek Sidretü'l-Müntehâ'ya, oradan da Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makâmına ulaştığı gece yolculuğudur. Bu yolculuk, sadece zâhirî bir olay değil, aynı zamanda bâtınî bir müşâhede ve Hak'ın huzûrunda gerçekleşen bir urûcdur. Hz. Muhammed'in mîrâcı, insanlığın ulaşabileceği en yüksek kemâlât mertebesini temsil eder ve bu sebeple o, son peygamber, kitabı da son kitap olmuştur¹.

Tasavvufta mîrâc, Hz. Peygamber'e mahsus biricik bir hâl olmakla birlikte, sâlikin de tahkîk edilebilir bir makâmıdır; namazın mü'minin mîrâcı olması bu duruma işaret eder. Hz. Muhammed'in mîrâcı, mîrâc-ı kübrâ (büyük mîrâc) olarak adlandırılırken, sâlikin manevî yükselişleri mîrâc-ı sagîr (küçük mîrâc) olarak ifade edilir. Bu mîrâc sahnesi, Hz. Peygamber'in getirdiği üç yeni mertebeyle de yakından ilişkilidir: Tevhid-i Zât, İnsân-ı Kâmil (Hakîkat-i Muhammediyye) ve Hakîkat-i Âhadiyyetü'l-Ahmediyye (Nûr-u Muhammediyye)³·⁴·⁵. Bu mertebeler, onun bütün taayyünleri ve kemâlâtı kuşatan Muhammedî hakikatinin bir tezahürüdür ve bütün peygamberlerin kemâlâtı bu Muhammedî hakikat mertebesinden iner². Mîrâc, bu kemâlâtın zirvesi olarak, Hakîkat-i Muhammediyye'nin yeryüzündeki zuhur mahalli olan İnsân-ı Kâmil'in ulaştığı son noktayı gösterir¹.