İçeriğe atla

Muhammediyye Fassı'nın anahtar terim envanteri nedir?

Fass İçeriği21 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Muhammediyye Fassı'nın anahtar terimleri, tasavvuf mâverâsında Hz. Muhammed'in (s.a.v.) kemâlât mertebesini ve varlıktaki eşsiz konumunu ifade eden kavramlardır. Bu terimler arasında "Hakîkat-i Muhammediyye", "Mertebe-i Muhammediyye" ve "Nûr-u Muhammedî" öne çıkar. Hakîkat-i Muhammediyye, vahidiyet mertebesi, sıfatlar ve isimler mertebesi olarak tanımlanır ve bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması itibarıyla varlıkta tek ve eşsizdir¹. Mertebe-i Muhammediyye ise tevhidin en üst zuhuru olup, kaynağı zat'tır ve "Beytullah" gibi ifadelerle belirtilir². Nûr-u Muhammedî ise Hakîkat-i Muhammediyye'nin nur mertebesindeki adıdır.

Detaylı cevap

Muhammediyye Fassı'nın anahtar terimleri, İslâm tasavvufunda Hz. Muhammed'in (s.a.v.) küllî ve kevnî rolünü açıklayan temel kavramlardır. Bu terimlerin başında Hakîkat-i Muhammediyye gelir. Bu hakikat, vahidiyet mertebesi, sıfatlar ve isimler mertebesi olarak da adlandırılır¹. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, belirginleşmemiş olmak ile belirginleşmiş olmaktan ibarettir. Dolayısıyla, Efendimiz'in hakikati, bütün belirginleşmelerin başlangıcı olması sebebiyle varlıkta tek ve eşsizdir¹. Bu mertebe, aynı zamanda "İnsân-ı Kâmil" ve "Tevhid-i bâtınî" ile de ilişkilendirilir; kişinin bütün âlemleri ve kendini bir bütün halinde idrak etmesidir³.

Bir diğer anahtar terim olan Mertebe-i Muhammediyye, Hz. Muhammed'in temsil ettiği kemâlât mertebesi ve tevhidin en üst zuhurudur⁴. Bu mertebenin kaynağı "zat"tır ve "Beytullah", "Beytül Haram", "Beytül Atik", "Mescid-i Haram", "Kâbe" gibi kelimelerle ifade edilir². Bu terimin bâtınî mânâsı, içinde yaşadığımız âlem, dünya ve bedenlerin, İlâhî zuhurun sonu ve en son mertebesi olması sebebiyle "mukaddes beyt" olmalarıdır².

Nûr-u Muhammedî ise Hakîkat-i Muhammediyye'nin nur mertebesindeki adıdır ve Hz. Muhammed'in halktan önceki ilk nurunu ifade eder⁵. Bu kavramlar, Fütûhât-ı Mekkiyye gibi eserlerde tasavvuf mâverâsının ansiklopedik kaynağını oluşturan temel taşlardır (Fütûhât-ı Mekkiyye). Özellikle "bismillâhir râhmanir rahîm" ifadesi, Hakîkat-i Muhammediyye'nin ve her şeyin muhteşem anahtarı olarak zikredilir⁶. Bu mertebenin birçok terimi ve ıstılâhâtı bulunmaktadır⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Kelime-i Muhammediyye, s. 6“Bu mertebeye, vahidiyet mertebesi ve sıfatlar ve isimler mertebesi ve "hakikat-i Muhammediyye" derler. Ahadiyet mertebesiyle arasındaki fark, ancak belirginleşm”Oku
  2. 2İsrâ Sûresi, s. 21““Mertebe-i Muhammedîyye”nin kaynağı ise “zat” tır ve onun ifadesi de “Beytullah” “Beytül Haram, “Beytül Atik” ‘Mescid-el Haram” “Kâbe” gibi kelimelerle belirtil”Oku
  3. 3Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3), s. 111“Muhammediyyet-Tevhîd-iki hâli birleştirme. (12) Hakikat-i Muhammediyye-İnsân-ı Kâmil-Tevhid-i bâtınî. Kişinin bütün âlemleri ve kendini de bir bütün halinde idr”Oku
  4. 4Mertebe-i Muhammediyye
  5. 5Nûr-u Muhammedî
  6. 6Vahiy ve Cebrâîl, s. 104“Rasûlullah’a talim edi-len ilk anahtar ve “hakikat-i Mûseviyye” mertebesi üzere bir besmeledir, “bi ismi rabbike” (rabbının ismiyle) dir. Teşbih; “İseviyyet mer”Oku
  7. 7Kelime-i Muhammediyye, s. 358“Bu mertebenin birçok terimi vardır. Şu halde Hak, mutlaklık mertebesiyle ilk belirlenim mertebesine göre birinci fail olduğu gibi, ilk belirlenimin şekliyle de ”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.