Mülk 1 ayeti tasavvufta nasıl okunur?
Mülk Sûresi'nin ilk âyeti olan "Mutlak hükümranlık elinde bulunan Allah yüceler yücesidir ve O'nun her şeye gücü yeter" ifadesi tasavvufta, varlığın yegâne sahibinin Allah olduğu hakikatini vurgular. Bu âyet, ârifler için "Mülk Allah'ındır" demekten öte, "Vücûd Allah'ındır" anlamına gelir; yani yeryüzü ve içindekilerin kendine ait bir varlığı olmayıp, Hakk'ın varlığının bir tecellîsi olduğunu ifade eder¹. Tasavvuf ehli, bu âyeti okuyarak mülkün ve varlığın gerçek sahibinin Allah olduğunu idrak eder ve adalet kavramını da bu anlayış üzerine bina eder². Bu idrak, sâlikin hiçbir şeyin mülkü olmaması ve hiçbir şeyin de onun mülkü olmaması gerektiği tasavvufî ilkesini destekler³.
Detaylı cevap
Mülk Sûresi'nin ilk âyeti, tasavvufî bakış açısıyla, Hakk'ın mutlak hâkimiyetini ve varlığın yegâne kaynağı olduğunu beyan eder. Bu âyet, "Mutlak hükümranlık elinde bulunan Allah yüceler yücesidir ve O'nun her şeye gücü yeter" şeklinde ifade edilir⁴. Ârifler için bu ifade, sadece "Mülk Allah'ındır" demekle kalmaz, aynı zamanda "Vücûd Allah'ındır" anlamına gelir. Bu anlayışa göre, yeryüzü ve içindekilerin kendilerine ait bir varlığı yoktur; onların varlığı, Hakk'ın varlığının bir tecellîsidir¹. Dolayısıyla, mülk ile Mâlik arasında bir ayrılık söz konusu değildir. Bu idrak, tasavvuftaki zikirin amacı olan "hatırlama, anma, gafletten uyanma"¹ ile de ilişkilidir. Sâlik, bu âyet aracılığıyla Hakk'ın esmâ-i ilâhiyyesinin, ef'âl-i ilâhiyyeye yansıyarak oluşan bu hayalî mülkün Allah'a ait olduğunu anlar⁴. Tasavvufta adalet de, mal ve mülkün sahibinin Allah olduğu bilinciyle yapılandırılır². Bu derin anlayış, Sümnun-i Muhib'in "Tasavvuf odur ki, hiçbir şey senin mülkün olmasın ve sen hiçbir şeyin mülkü olmayasın" sözüyle de örtüşür³. Mülk Sûresi'nin okunması, tasavvufî uygulamalarda önemli bir yer tutar; namaz sonrası seccade üzerinde huşu ile okunur ve ardından istiğfar, salavat ve Fatiha ile Âdem ve Havva'nın ruhlarına hediye edilir⁵. Bu okuma ve tefekkür, sâlikin seyr-i sülûkunda Hakk'ın mutlak varlığını ve mülkiyetini idrak etmesine yardımcı olur.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mü'minûn Sûresi · s.119“Ârif için bu cevap, "Mülk Allâh'ındır" demekten öte, "Vücûd Allâh'ındır" demektir. Yâni yeryüzü ve içindekilerin kendine âit bir varlığı yoktur; onların varlığı”Oku
- 2Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.100“Tasavvufta yükte hafif pahada ağır olan esma’ul hüsna bilgisidir. Dünyada yetimin malını akıl, baliğ olmadan vermeyiz. İrfan mektebinde de akıl baliğ oluncaya k”Oku
- 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 · s.720“Ebu Bekir Şibli buyurur: "Tasavvuf, bir kimse vücuda gelmemiş olduğu zaman nasıl idiyse, öyle olmasıdır." Ebu İshak buyurur: "Tasavvuf sırların saflığıdır ve Al”Oku
- 4Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba · s.37“Bunun bir araba camında görülmesi ile Esmâ-i İlâhiyyeden, Efâl-i ilâhiyye ye yansıyarak oluşan bu hayâli mülkün Allah’ın ve Allah için olduğu ifâdesi anlaşılmak”Oku
- 5Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2) · s.223“Namazdan sonra seccade üzerinde diz üstü büyük bir huşu ile Mülk (Tebareke) suresinin tamamı okunur. Haşr suresini 22 ve 23. âyetleri (Hüvallahüllezi..) okunur.”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.