Mûseviyye Fassı'nın 'Hikmet-i Ulviyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?
Mûseviyye Fassı'nın "Hikmet-i Ulviyye" adıyla anılmasının hikmeti, Hz. Mûsâ'nın (a.s.) diğer peygamberlerin birçoğu üzerine sahip olduğu üstün mertebe ve yücelikten kaynaklanır. İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde her peygamberin temsil ettiği bir hikmet bulunurken, Mûsâ (a.s.)'ın fassı, onun peygamberler arasındaki yüksek konumunu ve birçok yönden diğerlerinden üstün oluşunu ifade eden "ulviyye" (yücelik) hikmetiyle ilişkilendirilmiştir¹·²·³. Bu yücelik, özellikle Allah Teâlâ ile melek vasıtası olmaksızın doğrudan tekellüm etmesi gibi hususiyetlerle açıklanır³.
Detaylı cevap
Fusûsu'l-Hikem, Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf metafiziğinin ana metni olup, 27 bölümden (fass) oluşur ve her bir fass bir peygambere ait bir hikmeti taşır. Mûseviyye Fassı'nın "Hikmet-i Ulviyye" olarak adlandırılması, Hz. Mûsâ'nın (a.s.) peygamberler arasındaki müstesna konumuna işaret eder. "Ulviyye" kelimesi, yücelik ve üstünlük anlamına gelir ve bu hikmetin Mûsâ (a.s.)'a izafe edilmesinin temel sebebi, onun şanlı peygamberlerin birçoğu üzerine çeşitli yönlerden üstünlük sahibi olması ve mertebesinin onların mertebesinden yüce olmasıdır¹·⁴.
Bu üstünlük, özellikle dört ana surette açıklanır. Bunlardan ilki ve en önemlisi, Hz. Mûsâ'nın Allah Teâlâ hazretlerinden melek vasıtası olmaksızın doğrudan vahiy alması ve O'nunla tekellüm etmesidir³. Bu durum, diğer peygamberlere göre onun mertebesini daha da yükseltir. Ayrıca, Hz. Mûsâ'nın ulü'l-azm peygamberlerden olması ve kendinden önceki peygamberlere göre birçok üstünlüğe sahip bulunması da bu "ulviyye" hikmetinin bir tezahürüdür. Esmâü'l-hüsnânın onun üzerinde daha çok zuhura çıkmış olması, bütün isimlerde mevcut olan yücelik manası olan "ma'nâ-yı ulviyye"yi de beraberinde getirir⁵. Bu bağlamda, "Hikmet-i Ulviyye", Hz. Mûsâ'nın hem risaletindeki doğrudanlık hem de manevi mertebesindeki yücelik ile ilişkilendirilen bir kavramdır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Ahzâb Sûresi · s.225“Fusûs’ül Hikem Mûsâ Fassında Ulviyye hikmeti hakkında; Kelime-i Museviyede mündemiç Hikmet-i Ulviye beyanında fastır. Hikmet-i Uluvviyenin yani ulvi yüce hikmet”Oku
- 2TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye · s.8“Hikmet-i Ulviyye’nin yani ulvi yüce hikmetin Kelime-i Museviyye izafesine sebep yani ona verilmesine sebep budur ki, Musa (a.s.) rasul-ü kiramın birçokları üzer”Oku
- 3TB. Kelime-i Mûseviyye · s.1“XXV فَص ُّ حِكْمَة ٍ عُلْوِيَّة ٍ فِي كَلِمَة ٍ مُوسوِيَّةٍ KELİME-İ MÛSEVİYYEDE MÜNDEMİC OLAN HİKMET-İ ULVİYYE FASSIDIR 2. Şerh “Hikmet-i ulviyye”nin Kelime-i ”Oku
- 4Kelime-i Mûseviyye · s.1“ULVİYYE BEYÂNINDA OLAN FASTIR “Hikmet-i ulviyye”nin “Kelime-i Mûseviyye”ye izâfesine sebeb budur ki: Mûsâ (a.s.) rusül-i kirâmın birçokları üzerine vücûh-i adîd”Oku
- 5Fussilet Sûresi · s.69“diyerek, bu hususta ihtilâf ettiler, ve lev lâ kelimetun, eğer bu hakikat-i Mûseviyye, hikmet-i ulviy-ye, kelimesi olmasaydı, sebekat min rabbike, Rabbin den ge”Oku
İlgili sorular
- Muhammediyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Ya'kûbiyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Yûsuf 84-87 nasıl okunur?
- Îseviyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Dâvûdiyye Fassı'nda peygamber Hz. Dâvûd'un hangi sahnesi merkezîdir?
- Nûhiyye Fassı ile anlatılmak istenen temel hakîkat nedir?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.