Necm 17-18 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Necm Sûresi'nin 17-18. ayetleri, tasavvufî tefekkürde Mi'rac hadisesinin özünü teşkil eder. "Mā zāğa'l-basaru ve mā tağā" ayeti, Hz. Peygamber'in Mi'rac'ta gördüğü ilâhî tecelliler karşısında gözünün ne şaştığını ne de haddini aştığını belirtir¹·⁴. Bu durum, Peygamber'in mânevî kemâlatının ve idrak gücünün bir göstergesidir; zira o, bu büyük ayetleri belirli bir sistem içinde izah etmiş ve sınırı aşmamıştır¹. Ardından gelen "lekad raā min âyâti Rabbihî'l-kübrâ" ayeti ise, Peygamber'in Rabbinin en büyük ayetlerinden birini gördüğünü ifade eder¹. Tasavvufta bu "büyük ayet", Cenâb-ı Hakk'ın varlığının bir işareti olarak yorumlanır. Daha derin bir okumayla, bu büyük ayetin, Hz. Peygamber'in kendi varlığının hakikatinin Hakk'ın hakikati olduğunu en geniş manada idrak etmesi olduğu belirtilir²·³. Bu idrak, Hakikat-i Muhammediyye'nin keşfi ve vuslatın zirvesi olarak kabul edilir. Necm Sûresi'nin 9. ayetinde geçen "Kâb-ı Kavseyn" ifadesi de, bu ayetlerle birlikte Hz. Peygamber'in Mi'rac'ta ulaştığı kurb-ı ilâhî mertebesini, yani Hakk'a en yakın olma halini simgeler⁵. İsrâ Sûresi'nin 1. ayeti ile Necm Sûresi'nin ilk 18 ayeti, Mi'rac'ın hakikatini anlatır ve bu iki sûrenin ayet sayıları arasındaki bağlantılar, Mi'rac'ın ve Hakikat-i Muhammediyye'nin önemine işaret eder⁶·⁷·⁸.