Nefes-i Rahmânî hâli nasıl başlar, nasıl yerleşir?

Nefes-i Rahmânî, tasavvuf metafiziğinin en derin terimlerinden biri olup, Hak'ın kâinatı nefes-vâri olarak yarattığını ve sürekli tecellîlerle yenilediğini ifâde eder. Bu hâlin başlaması, kişinin kendi varlığındaki Rahmânî hakikatleri idrâk etmesiyle mümkündür. Bu idrâk, kişiyi Muhammedi hakikate ulaştırır ve bu hakikatleri yaşatmaya başlamasına vesile olur¹. Nefes-i Rahmânî, ilâhî bir soluk olarak tüm varlıkların zuhûrunun kaynağıdır². Her varlık, bu ilâhî nefesten kendine ait bir "koku" alır ve bu koku onun tabiatı ve asli hâli olur³.

Bu hâlin zuhûru, kişinin tabiatı üzere vukû bulan Rahmânî nefesin kişide zuhurlar meydana getirmesiyle gerçekleşir. Ancak bu zuhurların kalıcı bir hâle gelmesi ve yerleşmesi için, daha evvelce bu nefesi almış, yani bu hakikati idrâk etmiş bir mürşidden feyz almak elzemdir. Zira nefes-i Rahmânî nereye sirayet ederse oraya hayat verir ve bu hayat kendinden başkasına da nefh ederse oraya da hayat verir¹. Bu, bir tasavvufî hâlin başlangıcı olan "bârika" gibi ânî bir parıltı olabilir.

Hâlin yerleşmesi ise, sâlikin bu ilâhî nefesi sürekli olarak idrâk etmesi ve yaşamasıyla olur. İbn Arabî'nin belirttiği gibi, nefes-i Rahmânî dâima yönelmededir, kesintisi olmaz ve her an âlemlere yeni hayat verir⁴. Bu sürekli akış ve yenilenme hâli, sâlikin kalbinde "salât-ı dâim" makamına ulaşmasıyla pekişir; yani sadece beş vakit değil, her nefeste Hakk ile irtibat kurma hâli yerleşir⁵. Bu süreçte, nefsin emmâre, levvâme, mülhime gibi mertebelerden geçerek temizlenmesi ve Rahmânî nefesin bireysel varlıklardaki tezahürü olan "nefis"in terbiye edilmesi de önemlidir⁶. Böylece, nefes-i Rahmânî'nin kokusu, yani ilâhî tecellîleri, irfan ehli tarafından duyulur ve bu hâl, sâlikin kalbinde sâbit bir makam olarak yerleşir⁷.