Nefs-i Emmâre kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Nefs-i Emmâre kavramı, tasavvuftaki nefs mertebelerinin en alt basamağı olup, İdrîsiyye Fassı'nın 'tathîr' (arındırma) merhalesi ile ilişkilendirilir. Bu mertebe, kişinin henüz uyanmadığı, kötülüğü kötülük olarak görmediği ve nefsinin emirlerini kendi seçimi sandığı bir hâli ifade eder. Yûsuf Sûresi'nin 53. ayetinde geçen "innen-nefse le-emmâretün bi's-sû" (nefs kötülüğü emredicidir) ifadesi, Nefs-i Emmâre'nin temel dayanağıdır¹. Bu nefs, çok emreden ve istediğini yaptıran bir yapıya sahiptir².
Detaylı cevap
Nefs-i Emmâre, tasavvufî sülûkun başlangıç noktasıdır ve avâmm-ı insanın mertebesidir. Bu mertebede kişi, hedefini dışarıdan içeriye döndürmek istediğinde, nasıl bir Nefs-i Emmâre tesirinde olduğunu idrak etmeye başlar³. Nefs-i Emmâre'nin temel özelliği, kötülüğü emretmesi ve kişinin içinde bulunduğu en düşük hâl olmasıdır³. Bu nefs, şehvetli olup ibadetten uzaktır ve Hakk'a itaat etmek onun şânı değildir⁴. Nefs-i Emmâre, birçok put doğuran bir ana gibidir; yılanlar gibi doğurduğu huzuzâta mukabele etmek kolay olsa da, ejderha mesabesindeki bu nefsi mağlup etmek güçtür⁵. Bu mertebede kalındığı sürece, eğer gidişi durdurulmazsa Hakk'a yaklaşılamaz, aksine uzaklaşılır⁶. Bu nedenle, Nefs-i Emmâre bilinci ve mertebesi, sülûk için çok önemli bir başlangıçtır⁶. İdrîsiyye Fassı'nın 'tathîr' merhalesi, Nefs-i Emmâre'yi terk etmenin ve nefsin tezkiyesinin başladığı yerdir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 18, s. 137“Şimdi emmare mertebesinde Kur’an-ı Kerim’de açık olarak belirtilen Yusuf (as) ın duasıdır, وَمَاۤ اُبَرِّىءُ نَفْسِى اِنَّ النَّفْسَ لاَمَّارَةٌ بِالسُّوۤءِ اِل”Oku
- 2İrfan Mektebi ve Hakk Yolu, s. 11“BİRİNCİ KISIM; BİRİNCİ BÖLÜM: “NEFS-İ EMMÂRE” Nefs-i emmâre, çok emreden, istediğini yaptıran nefs anlamında dır. Nefs-i emmârenin boyunduruğundan kurtulmak ve ”Oku
- 3Bir Ressam Hikâyesi, s. 260“Kişi bu halde iken hedefini dışarıdan içeriye döndürmek isterde gereğini yaparsa, kendisine içini göstermek için bir ayna verirler, bu ayna ile içini seyretmeye”Oku
- 4Mesnevî Cilt 1 · Beyit 421 (s. 193)“Ya'ni, nefs-i emmâre birçok putlar doğuran bir anadır. Bu doğan putlar yı- landır; fakat nefs-i emmâre ejderhâdır. Yılanlar gibi nefs-i emmârenin doğur- duğu hu”Oku
- 5Mesnevî Cilt 12 · Beyit 2165 (s. 80)“Yani, yüz binlerce nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis), yani nefs-i emmâre sahipleri, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) ruhunu”Oku
- 6Yehova Şahitleri ile Mülâkât, s. 73“Yukarıda bahs edilen on iki mertebe iç içe on iki daire olarak düşünülürse en dış daire ve dışı (nefs-i emmâre) dir. O nun kalınlığı sonsuzdur. Bu mertebe de ka”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.