Nefs-i Emmâre kavramı, lugat anlamından farklı olarak tasavvufta nasıl tanımlanır?

Tasavvufta Nefs-i Emmâre, sâlikin süflî yapısının, dünyaya ve hazlara yönelen vechesidir. Bu mertebe, avâm-ı insanın başlangıç noktası olup, sülûk öncesi hâli temsil eder. Emmâre nefs, şehvet, gazab, kibir, hırs, hased, riyâ ve tama' gibi olumsuz vasıfların hâkim olduğu bir durumdur. Bu hâlde iken kişi, zâhirî ibadetleri yapsa bile bâtınî hâllerden mahrumdur. Nefs-i Emmâre'nin temel alâmetleri arasında Hak'tan habersiz olmak, dünyevî arzuların peşinde koşmak, işlediği günahlardan pişmanlık duymamak, başkalarını suçlamak ve süflî lezzetlere düşkünlük bulunur. Bu mertebede kişi, bedenini nefsinin emrinde kullanarak kendi istediği istikamette hareket eder ve bu durum, Rabb'ı bulma imkânını ortadan kaldırır⁶. Nefs-i Emmâre'den kurtulmak ve daha üst mertebelere geçmek için tevbe-i nasûh ve mürşid-i kâmile teslimiyet zorunludur. Bu mertebenin aşılması, sâlikin gafletten uyanışı ile başlar; bu uyanış genellikle bir musîbet, kâmil bir insanla karşılaşma veya Kur'ân ayetlerinin kalbi etkilemesi yoluyla gerçekleşir. Nefs-i Emmâre'nin zulmeti aşılmadan, üst mertebelerin hâlleri yaşanamaz.