Nefs-i Levvâme hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Nefs-i Levvâme hâline ulaşmak için Nefs-i Emmâre mertebesinin aşılması gerekmektedir. Tasavvufî sülûkun yedi nefs mertebesi sıralamasında Nefs-i Levvâme, Nefs-i Emmâre'den sonra gelen ikinci basamaktır¹. Sâlik, Nefs-i Emmâre'nin şehvet, gazab, kibir gibi hâkimiyetinden kurtulmaya başladığında Nefs-i Levvâme'ye geçer². Bu geçiş, sâlikin günahlarından pişmanlık duyduğu ve kendini kınadığı, yani vicdanının uyandığı bir merhaledir³.
Detaylı cevap
Nefs-i Levvâme, tasavvufî sülûkun ikinci mertebesi olup "kınayan nefs" anlamına gelir³. Bu mertebeye ulaşmak için sâlikin öncelikle Nefs-i Emmâre'nin hâkimiyetinden kurtulması şarttır². Nefs-i Emmâre, şehvet, gazab, kibir, hırs, hased, riyâ ve tama' gibi kötü huyların hâkim olduğu, kişinin zevk ile yaşadığı ve kötülüğü kötülük olarak görmediği ilk nefs mertebesidir. Genel olarak insanlar farkında olmadan bu Nefs-i Emmâre hükmü altında yaşarlar⁴.
Nefs-i Levvâme'ye geçiş, sâlikin Nefs-i Emmâre'nin pasif itaatinden çıkarak kendi karanlığını ilk kez gördüğü, günahlarını yapmasına rağmen ardından nefsini kınadığı, pişmanlık duyduğu ve tevbeye yöneldiği bir uyanışın başlangıcıdır. Bu mertebede vicdan uyanıktır, ancak nefsî dürtüler hâlâ mevcuttur. Sâlik, bu hâlde "havf ve recâ" yani korku ve ümit arasında bulunur ve bu durum Nefs-i Levvâme mertebesinin yaşantısıdır⁵.
Nefs-i Levvâme, bir yandan içeriye, yani Nefs-i Mülhime mertebesine bakarken, diğer yandan eski mertebesi olan dışa dönük Nefs-i Emmâre'ye de bakar. Sâlik himmetini yüceltirse içeriye doğru ilerler, eksiltirse eski hâline, yani Nefs-i Emmâre'ye geri döner²·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰·¹¹. Bu durum, Nefs-i Levvâme'nin mücâhede mahalli olduğunu gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.6“Nefs-i levvâme, Nefs-i mülhime, Nefs-i mutmeinne, Nefs-i Râdıye, Nefs-i mârdiyye. Nefs-i sâfiye, diye isimlendirmişlerdir. Bu mertebelerden sonra Hakk’a Mi’râc ”Oku
- 2Bakara Dosyası · s.405“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 3K1-484, Nefs-i Levvame
- 4Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri · s.26“Bu nefs mertebeleri seyr edildikten sonra sâlik-Hakk yolcusu bu sefer seyrine “âfaki” olarak devam eder bu seyrin ismide, “hazarat-ı hamse-beş hazret mertebesid”Oku
- 5Hicr Sûresi · s.114“Bu hâl, “havf ve recâ ” “ korku ve ümit ” arasında bulunma hâlidir. Nefs-i levvâme mertebesinin yaşantısıdır. Şerîat mertebesidir. " T.O.C.C."”Oku
- 6Sâffât Sûresi · s.120“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 7Kıyâmet Sûresi · s.77“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 8Kalem Sûresi · s.30“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 9Enbiyâ Sûresi · s.180“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 10Bakara Sûresi · s.182“Kişi yavaş yavaş üzerindeki (emmâre nefs-in) hakimiyetinden kurtulmaya başlar. Ancak burada yine tehlike vardır. Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani”Oku
- 11Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.245“Çünkü (nefs-i levvâme) bir yüzden içeriye, yani (nefs-i mülhime) mertebesine bakıyor ise de bir yüzden de eski mertebesi olan dışa dönük (nefs-i emmâre) ye baka”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.