Nefs-i Merdıyye hangi aşamalardan geçer?
Nefs-i Merdıyye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesinin altıncısı olup, sâlikin Hakk'ın rızasını kazanmış olduğu, yani "râzı olunmuş nefs" anlamına gelen bir aşamadır. Bu mertebeye ulaşmadan önce sâlikin sırasıyla Nefs-i Emmâre, Nefs-i Levvâme, Nefs-i Mülhime, Nefs-i Mutmainne ve Nefs-i Râdıyye mertebelerinden geçmesi gerekir¹·²·³. Özellikle Nefs-i Râdıyye'den sonra gelen Merdıyye, sâlikin Hakk'ın takdirine tam bir rıza göstermesiyle (Nefs-i Râdıyye) Hakk'ın da ondan razı olduğu bir hâle erişmesini ifade eder. Bu, sülûkun önemli bir hedefidir ve gönül ehli bu hedefe emin adımlarla ilerler⁴.
Detaylı cevap
Nefs-i Merdıyye, tasavvufî sülûkun sonlarına doğru, Hakk'a vuslat yolunda önemli bir duraktır. Bu mertebe, yedi nefs mertebesi sıralamasında altıncı sırada yer alır⁵·⁶. Sâlikin bu mertebeye ulaşabilmesi için belirli aşamalardan geçmesi zaruridir. İlk olarak, kötülüğü emreden Nefs-i Emmâre'den¹ kurtulması, ardından kendini kınayan ve pişmanlık duyan Nefs-i Levvâme'yi⁷·¹ aşması gerekir. Üçüncü aşama olan Nefs-i Mülhime'de sâlik, iyi ile kötüyü kalbinden ilhâm yoluyla ayırt etmeye başlar ve iç sesi netleşir (K1-272; Nefs-i Mülhime). Bu mertebeden sonra, kalbin sâkinleştiği ve Hakk'la huzura erildiği Nefs-i Mutmainne gelir (K1-530; Nefs-i Mutmeinne).
Nefs-i Merdıyye'ye giden yolda bir önceki mertebe Nefs-i Râdıyye'dir. Nefs-i Râdıyye'de sâlik, Hakk'ın takdirine kalbî olarak râzı olur; başına gelen her hâle rıza göstermeye çalışır ve tevekkül hâli çok gelişmiştir⁸·⁹·¹⁰. Nefs-i Râdıyye'nin iki yüzü vardır; biri Mutmainne'ye, diğeri Merdıyye'ye bakar¹⁰. Bu mertebede sâlikin rızası tam olduğunda, Hakk da ondan razı olur ve bu durum Nefs-i Merdıyye olarak adlandırılır. Fecr Sûresi'ndeki "râdıyeten merdıyyeh" ifadesi, bu iki mertebenin birbiriyle olan ilişkisini ve sâlikin Hakk'tan râzı olmasıyla Hakk'ın da sâlikten râzı olmasını işaret eder. Gönül ehli, Nefs-i Merdıyye hedefine ulaşmak için emin adımlarla yoluna devam eder⁴·¹¹·¹²·¹³. Bu mertebeler, "ilahi eğitim" (seyr-i sülûk) neticesinde duygusal yaşamı aşmak suretiyle oluşur³.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Vahiy ve Cebrâîl · s.72“Nefs-i emmmare, 2. Nefs-i levvame, 3. Nefs-i mülhime 4. Nefs-i mutmeinne 5. Nefs-i radiye 6. Nefs-i merdiyye 7. Nefs-i safiye, diye isimlendirmişlerdir. Bunlard”Oku
- 2Kelime-i Tevhîd · s.161“Bu mertebeler ise, yukarıdan aşağı 6 - Nefsi Merdiyye 6 - Nefs-i Merdiyye 5 - Nefs-i Radiyye 4 - Nefs-i Mutmainne 3 - Nefs-i Mülhime mertebeleridir.”Oku
- 3Er-Rahmân · s.65“2 - Nefs aktarından çıkmak ise, “ilahi eğitim” ( “seyr-i sülük” ) neticesinde “emmare”, “levvame”, “mülhime”, “mutmeinne”, “radıye”, “merdiyye”, “safiyye” merte”Oku
- 4Fecr Sûresi · s.53“. Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000) · s.3“Bunlar da sırasıyla: 1 - Nefs-i Emmâre. 2 - “ Levvâme. 3 - “ Mülhime. 4 - “ Mutmeinne. 5 - “ Râdiye. 6 - “ Merdiyye. 7 - “ Sâfiye. Diye adlandırılır. Bunlar her”Oku
- 6Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000) · s.3“Bunlar da sırasıyla: 1 - Nefs-i Emmâre. 2 - “ Levvâme. 3 - “ Mülhime. 4 - “ Mutmeinne. 5 - “ Râdiye. 6 - “ Merdiyye. 7 - “ Sâfiye. Diye adlandırılır. Bunlar her”Oku
- 7Nefs-i Levvame
- 8K1-52
- 9Îmân ve İkân · s.102“Hani râdıye merdıyye nefs mertebeleri var ya, ordan geçerken oradaki mertebenin anlayışı yani Cenâb-ı Hakk’ın o kişiye vermiş olduğu, zor hallere razı olmak o m”Oku
- 10İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.39“Yaşantısı: Nefs-i Râdiyenin iki yüzü vardır. Biri Mutmeinneye, diğeri Merdiyye ye bakar. Başına gelen her hâle rıza göstermeye çalışır. Büyük cehd içinde olur. ”Oku
- 11İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.43“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
- 12Bakara Sûresi · s.164“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
- 13Bakara Dosyası · s.387“Böylece hedefi, Nefs-i Merdiyye olan gönül ehli ağır, ağır, daha emin adımlarla yoluna devam eder. Bu mertebede zikirlerde küçük bir değişiklik yapmak yerinde o”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.