İçeriğe atla

Nefs-i Râdıyye kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?

Kavram MekanizmasıOrta düzey0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i Râdıyye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesinin beşincisi olup, sâlikin Hakk'ın takdirine kayıtsız şartsız rıza gösterdiği, "râzı olan nefs" anlamına gelen bir makamdır¹·²·³. Bu mertebe, Fecr Sûresi'nin 27-28. ayetlerinde geçen "irci'î ilâ rabbike râdıyeten merdıyyeh" (Rabb'ine râzı olarak ve râzı kılınmış olarak dön) ifadesiyle ilişkilendirilir ve mutmainne nefsinden sonra gelir. Nefs-i Râdıyye'nin zuhûr ettiği haller, sâlikin şikâyet yokluğu, tercih ifade etmemesi ve süflî nefsin tortularından tamamen kurtulması gibi özelliklerle belirginleşir.

Detaylı cevap

Nefs-i Râdıyye, sülûk yolunda Nefs-i Mutmainne'den sonra gelen, sâlikin Hakk'ın her türlü takdirine kalben rıza gösterdiği bir mertebedir. Bu mertebede sâlik, sıkıntı veya rahatlık ayrımı yapmaksızın, başına gelen her şeyi "O'ndan" bilerek kabul eder ve şikâyet etmez. Tercih yokluğu, yani "şu olsun" demeyip "O ne dilerse" demesi, sıhhat-hastalık, zenginlik-fakirlik gibi durumlarda bir tercih belirtmemesi bu mertebenin önemli bir alâmetidir.

Nefs-i Râdıyye'nin zuhûr ettiği mahaller, sâlikin süflî nefsin tortularından tamamen kurtulduğu, emmâre nefsin etkilerinin kalmadığı bir hâli ifade eder. Bu mertebedeki sâlik, halka karşı şefkat duyar, başkalarının sıkıntılarına acır, ancak kendisinin sıkıntısı yoktur. Kalbi sürekli Hakk ile meşgul olup daimî zikir halindedir.

Nefs-i Mutmainne'nin iki vechesi olduğu belirtilir; bunlardan biri Nefs-i Mülhime'ye bakarken, diğeri Nefs-i Râdıyye'ye bakar⁴·⁵·⁶. Bu durum, Nefs-i Râdıyye'nin Nefs-i Mutmainne'den sonraki bir gelişim aşaması olduğunu gösterir. Nefs-i Râdıyye'nin zikri "Ya HAY" olarak belirtilmiştir²·³. Bu mertebenin idrâki, şuur ile ileriye doğru gitmeye gayret etmektir²·³.

Nefs-i Râdıyye'den sonra gelen Nefs-i Merdıyye ile birlikte, rıza hali iki yönlü hale gelir; sâlik Hakk'tan razı olduğu gibi, Hak da sâlikten razı olur. "Allah kullarından razı oldu, onlar da Allah'tan razı oldular" (Mâide 5/119) ayeti, bu Râdıyye-Merdıyye geçişinin temel dayanağıdır.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1K1-52
  2. 2Bakara Sûresi · s.159“Belki biraz daha uzayacak ama yeri gelmişken faydalı olur düşüncesiyle yine (İrfan mektebi) kitabımızdan (nefs-i râdiyye) bölümünü ilâve etmeyi uygun buldum. 16”Oku
  3. 3Bakara Dosyası · s.382“Belki biraz daha uzayacak ama yeri gelmişken faydalı olur düşüncesiyle yine (İrfan mektebi) kitabımızdan (nefs-i râdiyye) bölümünü ilâve etmeyi uygun buldum. BE”Oku
  4. 4DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.162“Yaşantısı: Nefs-i mutmainnenin iki vechesi vardır, biri nefs-i mülhimeye, diğeri nefs-i radıyyeye bakar. Bu mertebenin öne çıkan ahlâkî özellikleri ve nitelikle”Oku
  5. 5Aşk ve İrfân Yolunda · s.162“Yaşantısı: Nefs-i mutmainnenin iki vechesi vardır, biri nefs-i mülhimeye, diğeri nefs-i radıyyeye bakar. Bu mertebenin öne çıkan ahlâkî özellikleri ve nitelikle”Oku
  6. 6Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.258“Ömer Nasuhi Bilmen Meali: 89.27 - Ey mutmain olan nefs! ------------------------ İZAH: Nefs-i Mutmeinne’ nin iki yüzü vardır, biri Mülhime’ ye bakar, diğeri Râd”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.