Nefs-i râdıyye, Nefs-i merdıyye'nin neresinde durur?
Nefs-i Râdıyye, yedi nefs mertebesi silsilesinde Nefs-i Merdıyye'den önce gelen beşinci basamaktır. Bu mertebede sâlik, Allah'ın takdirine kalben rıza gösterir ve her şeyden kayıtsız şartsız razı olur¹. Nefs-i Merdıyye ise altıncı basamak olup, sâlikin rızasının karşılığında Allah'ın da ondan razı olduğu mertebedir². Dolayısıyla Nefs-i Râdıyye, sâlikin rızasının tek taraflı olduğu, Nefs-i Merdıyye'ye geçişin ilk adımıdır; Nefs-i Merdıyye ise rızanın iki yönlü hale geldiği bir sonraki kemâlât mertebesidir.
Detaylı cevap
Nefs-i Râdıyye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesi sıralamasında beşinci sırada yer alır ve "razı olan nefs" anlamına gelir¹. Bu mertebede sâlik, Allah'tan gelen her şeye, sıkıntı veya rahatlık ayırt etmeksizin, kalben rıza gösterir. Nefs-i Mutmainne'den sonra gelen bu hal, sâlikin artık sadece sâkinleşmekle kalmayıp, Hakk'ın takdirine tam bir teslimiyetle razı olmasını ifade eder. Bu mertebenin zikri "Ya HAY"dır ve idrâki, bu şuurla ileriye doğru gitmeye gayret etmektir¹. Nefs-i Râdıyye'nin rengi sarıdır³.
Nefs-i Merdıyye ise, Nefs-i Râdıyye'den sonra gelen altıncı mertebedir ve "razı olunmuş nefs" demektir². Nefs-i Râdıyye'de sâlikin Hakk'tan razı olması söz konusuyken, Nefs-i Merdıyye'de bu rıza karşılıklı hale gelir; yani Hakk da sâlikten razı olur. İrfan Mektebi'ne göre Nefs-i Merdıyye'nin iki yüzü vardır; biri Râdıyye'ye, diğeri Sâfiyye'ye bakar⁴. Bu mertebede sâlik henüz beşerî varlığından tam sıyrılamamış olsa da, bu halin sonuna gelmiş sayılır ve eski hallerine dönmemeye çalışır⁴. Nefs-i Merdıyye'nin rengi siyahtır ve bu makamın anahtarı KAYYUM ismidir⁴. Dolayısıyla Nefs-i Râdıyye, sâlikin rızasının başlangıcı ve tek taraflı olduğu bir basamak iken, Nefs-i Merdıyye bu rızanın kemâle ererek karşılıklı hale geldiği bir sonraki mertebedir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Bakara Sûresi · s.159“Belki biraz daha uzayacak ama yeri gelmişken faydalı olur düşüncesiyle yine (İrfan mektebi) kitabımızdan (nefs-i râdiyye) bölümünü ilâve etmeyi uygun buldum. 16”Oku
- 2Kelime-i Tevhîd · s.161“Bu mertebeler ise, yukarıdan aşağı 6 - Nefsi Merdiyye 6 - Nefs-i Merdiyye 5 - Nefs-i Radiyye 4 - Nefs-i Mutmainne 3 - Nefs-i Mülhime mertebeleridir.”Oku
- 3Bakara Sûresi · s.155“Nef-i emmânin rengi gri tonlarıdır. Nefs-i levvâme de kırmızı, nefs-i mülhime de yeşil, mutmeinne de beyaz, nefs-i râdıyye de (sarı,) nefs-i merdıyye de siyah, ”Oku
- 4İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.44“Yaşantısı: Nefs-i Merdiyye nin iki yüzü vardır . Biri Râdiyye ye diğeri Sâfiyye ye bakar. Henüz daha beşeri varlığından tam sıyrılamamış olmakla birlikte bu hal”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.