Nefs-i râdıyye ve Nefs-i merdıyye'yi karıştırmak ne tür bir hatâya yol açar?

Nefs-i Râdıyye, yedi nefs mertebesinin beşincisi olup, sâlikin Hakk'ın takdirine kalbî olarak râzı olduğu bir makamdır. Bu mertebede sâlik, başına gelen her şeyi "O'ndan" bilerek şikâyet etmez ve kendi tercihini değil, Hakk'ın dileğini esas alır. "Râzı olan nefs" anlamını taşır ve zikri "Ya HAY"dır¹. Sâlikin gönlü Hakk'tan tam bir rızâ ile doludur; "neden niçin" gibi soruları olmaz, aksi takdirde rızâsının rengi başka nefs renkleriyle karışmış olur³. Nefs-i Mutmainne'nin Râdıyye'ye bakan bir vechesi olduğu belirtilir⁴. Nefs-i Merdıyye ise, Râdıyye'den sonra gelen altıncı mertebedir ve "râzı olunmuş nefs" anlamına gelir². Bu mertebede rızâ, sâdece sâlikten Hakk'a doğru değil, aynı zamanda Hakk'tan sâlike doğru da tecellî eder; yani Hakk da sâlikten râzıdır. Nefs-i Merdıyye'nin bir yüzü Râdıyye'ye, diğeri ise son mertebe olan Sâfiyye'ye bakar⁵. Bu iki mertebeyi karıştırmak, sâlikin kendi rızâsını vermesi ile Hakk'ın rızâsını kazanması arasındaki farkı gözden kaçırmasına neden olur. Zira Râdıyye, sâlikin kendi çabası ve teslimiyetiyle ulaştığı bir hâl iken, Merdıyye, bu hâlin Hakk katında tasdik ve kabul görmesiyle kemâle ermiş bir makamdır. Bu ayrım, sülûk yolundaki ilerlemenin doğru anlaşılması ve nefsin tezkiye sürecinin tam olarak idrâk edilmesi açısından önemlidir.