İçeriğe atla

Nefs-i Sâfiye kavramı için İdrîsiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?

Kavram-Fass Eşleşmesi0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i Sâfiye, tasavvuftaki yedi nefs mertebesinin yedinci ve son basamağı olup, sâlikin nefsinin kemâle erdiği, bütün gayri-Hak temayüllerden temizlendiği makâmdır. Bu mertebede sâlik, insân-ı kâmil hâline gelir ve nefs ile rûh, kalp ile sırr arasında tam bir denge kurulur. İdrîsiyye Fassı'nda Nefs-i Sâfiye'nin anahtar mekanizması "ayn-ı mutlak" bahsiyle ilişkilendirilir. Bu, nefsin bütün katışıklardan arınarak berraklaşması, yani "safvet" hâline ulaşmasıyla gerçekleşir. Nefs-i Sâfiye, aynı zamanda "Nefs-i Kâmile" veya "Nefs-i Zekiyye" olarak da adlandırılır ve Ademiyet mertebesi, safiyullah mertebesi olarak kabul edilir¹·².

Detaylı cevap

Nefs-i Sâfiye, sülûk yolunun zirvesini temsil eder ve sâlikin nefs-i emmâre, levvâme, mülhime, mutmainne, râdıyye ve merdıyye mertebelerini sırasıyla aşmasıyla ulaşılır. Bu mertebeler atlanamaz; her biri bir öncekinin tahkîki ile açılır ve sâfiyeye varan sâlik, geçtiği tüm mertebeleri içermiş olur. Nefs-i Sâfiye'nin temelinde, nefsin süflî yapısından arınarak ulvîleşmesi yatar. Bu arınma süreci, Bakara Dosyası'nda "Nefs-i emmâre kurban edilince, fenâ makâmından geçip bekâ makâmına ulaşan nefs, nefs-i sâfiye adıyla yeniden doğmuş" şeklinde ifade edilir³. Bu yeniden doğuşla birlikte, her azadan ebedi hayat ve bekâbillah sırrı zuhur etmeye başlar, Rûh'ül emin'in idaresinde, İseviyet sırrı ile Nefes-i Kudsi ve Nefes-i Rahmâni'nin tecelligâhı olarak katledilen istidat-ı asliyye diriltilir³. Bu mertebede, Akl-ı maaş da akl-ı mead'a dönüşür³. İdrîsiyye Fassı'nda "ayn-ı mutlak" bahsi, Nefs-i Sâfiye'nin yerini işaret eder. Bu, nefsin "safvet" kökünden gelen "arınmış, berrak" hâle gelmesi, yani bütün katışıklardan arınması anlamına gelir. Nefs-i Sâfiye'nin alâmetleri arasında tam istikâmet, halkla tam uyum, Hak'la bekâ ve mürşidlik kapasitesi bulunur. Bu mertebe, velâyetin tüm vechelerine açık olup, sâlikin artık başkalarını terbiye edebilecek bir mürşid hâline geldiği makâmdır. Mü'min Sûresi'nin 40/16. âyeti bu hâle işaret eder ve bu mertebenin idrâki, ileriye doğru gitmeye gayret etmektir⁴·⁵. Nefs-i Sâfiye, vehbî bir mertebe olarak kabul edilir ve bu mertebedeki evliyâların metâneti ve kuvveti, masnü'-ı abd olanlardan farklıdır⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1A'lâ ve Gâşiye Sûreleri · s.61“------------------- NEFSİ ZEKİYYE Dinleyici: Hocam bu nefs-i zekiye hakkında ne dersiniz. Nefs-i zekiyye ona nefs-i tezkiye nefs-i kamile de diyorlar, nefs-i sa”Oku
  2. 2Zekât ve İnfâk · s.47“------------------- NEFSİ ZEKİYYE Dinleyici: Hocam bu nefs-i zekiye hakkında ne dersiniz. Nefs-i zekiyye ona nefs-i tezkiye nefs-i kamile de diyorlar, nefs-i sa”Oku
  3. 3Bakara Dosyası · s.24“"Nefs-i emmâre kurban edilince, fenâ makâmından geçip bekâ makâmı-na ulaşan nefs, nefs-i sâfiye adıyla yeniden doğmuş, her azasından ebedi hayat ve bekâbillah s”Oku
  4. 4Mü'min (Ğâfir) Sûresi · s.59“Mûsâ (a.s.) sohbetin-den.) 29 “ İz- -T-B- ” ----------------- “ NEFS-i SÂFİYE” Nefs-i Sâfiye: Sonradan arız olanları terk etmek, kendi özel hâli ile saf kalan (”Oku
  5. 5İrfan Mektebi ve Hakk Yolu · s.48“YEDİNCİ BÖLÜM “ NEFS-i SÂFİYE” Nefs-i Sâfiye: Sonradan arız olanları terk etmek, kendi özel hâli ile saf kalan (Nefs) anlamındadır. Zikri: “Ya KAHHAR ” dır. İdr”Oku
  6. 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6 · s.1516“Ya'ni biri masnü'-ı abd, diğeri masnü'-ı Hak'dır. Masnü'-ı abd gevşek ve zayıf olur, masnü'-ı Hak ise kavi ve metin olur. “Masnü'-1ı Hak”dan murâd enbiyâ hazarâ”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.